Türkiye’de tarımsal üretimde yaşanan gerileme, gıda arzına ilişkin endişeleri artırıyor. Borç yükü ve yükselen maliyetler nedeniyle çok sayıda üreticinin üretimden uzaklaşması, başta sebze ve meyve olmak üzere birçok üründe arz daralmasına neden oluyor. Türk İş Dünyası Konfederasyonu’nun (TÜRKONFED) 26. İş Dünyası Zirvesi’nde konuşan Migros İcra Kurulu Başkanı Ömer Özgür Tort, mevcut gidişatın sürdürülemez olduğuna dikkat çekerek, “Gıdasız kalma riski var. Satacak ürün bulamayabiliriz.” ifadelerine yer verdi.
“Üretici Kazanamadığı İçin Üretmek İstemiyor”
Tort, son yıllarda üreticinin gelir kaybı yaşadığını ve tarımın cazibesini yitirdiğini belirterek, üretimin sürdürülebilmesi için yapısal adımlar gerektiğini vurguladı. Gıdaya erişimde sorunların büyüdüğünü aktaran Tort, temel problemleri güvenilir gıdaya erişememe, işlenmemiş gıda enflasyonu ve üretici bulamama olarak sıraladı. Türkiye’de çiftçi yaş ortalamasının yükselmesine de dikkat çeken Tort, “59 yaş ortalamasıyla yolumuz meşakkatli, hatta olumsuz.” değerlendirmesinde bulundu.
Tort, iş dünyasına seslenerek tarım sanayisine yatırım çağrısı yaptı:
“Ciddi konsantre olmamız lazım. Aksiyona geçmemiz gerekiyor.”
Hazır Giyimde de Gerileme: “Kırılma Her Yerde”
Zirvede konuşan Koton CEO’su Bülent Sabuncu, hazır giyim sektöründe de önemli bir daralma yaşandığını aktardı. Türkiye’nin üç yıl önce 21 milyar dolar olan hazır giyim ihracatının bu yıl 16–16,5 milyar dolara gerilemesinin beklendiğini söyleyen Sabuncu, “Kırılma her yerde. Dünyada ilk üçteyken alt sıralara indik.” tespitinde bulundu.
Lojistik Maliyetleri Ürün Fiyatlarını Katlıyor
Tarım ürünlerinde nakliye giderlerinin de fiyatları belirgin şekilde yükselttiğini belirten Tort, Antalya–İstanbul arasındaki fiyat farkının temel nedenini şöyle açıkladı:
“Sıfır maliyetli bir ürünü İstanbul’da satmanın maliyeti 21 lira. Ürün tarlada 5 liraysa üretici üretmeyecek.”
Tort, toplu üretimin girdi maliyetlerini büyük oranda düşürdüğünü, raylı sistemle taşımada nakliye giderlerinin de üçte bir seviyesine gerilediğini söyledi. Migros’un sadece pestisit kontrolü için yılda 350–400 bin dolar harcama yaptığını açıkladı.