Emlak sektöründe kayıt dışılıkla mücadele ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla devreye alınan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, satılık konut ilanlarında belirgin bir düşüşe yol açtı.
Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen uygulama kapsamında, satılık taşınmaz ilanlarında yetki doğrulama zorunluluğu getirilmesinin ardından ilan sayısı yüzde 26 azaldı.
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi alanında faaliyet gösteren Endeksa verilerine göre, 15 Şubat ile 9 Haziran arasında Türkiye genelindeki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye düştü.
EİDS satılık ilanlarda 15 Şubat’ta zorunlu oldu
EİDS, ilk olarak kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025 itibarıyla uygulanmaya başladı.
Sistemin ikinci aşamasına 15 Şubat tarihinde geçildi ve satılık taşınmaz ilanları için de doğrulama zorunlu hale getirildi.
Uygulamayla birlikte taşınmaz sahibi, mülkünü kendisi ya da yetki verdiği birinci derece yakını aracılığıyla ilana koyabiliyor. Ayrıca mal sahipleri, e-Devlet üzerinden kendilerine ait taşınmazı seçerek emlak işletmelerini satış ilanı yayımlamaları için yetkilendirebiliyor.
Yetki doğrulaması yapılan ilanlarda ibare yer alıyor
Sistem kapsamında doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının tamamlandığını gösteren logo veya ibare bulunuyor.
Taşınmaz sahibi tarafından verilen yetki en fazla 3 ay süreyle geçerli oluyor. Yetki süresi daha sonra yine sistem üzerinden uzatılabiliyor.
Bu uygulamayla yetkisiz kişiler tarafından açılan ilanların, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonlarının ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Mükerrer ve gerçek dışı ilanlar temizlendi
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirtti.
Öğüt, şubat ayında sistemin satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngördüklerini, ancak haziran verilerinde düşüşün bu beklentinin üzerinde gerçekleştiğini ifade etti.
Öğüt’e göre uygulama, tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlarken emlak sektöründe daha şeffaf ve güvenilir bir piyasa yapısının oluşmasına katkı sunuyor.
Yaz dönemiyle ilanlarda kısmi artış başladı
Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket görüldüğünü de kaydetti.
Bu hareketin, yaz dönemine girilmesiyle birlikte piyasada oluşan mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması olarak değerlendirildiği aktarıldı.
Buna rağmen sistemin devreye alınmasından sonraki genel tablo, ilan stokunda belirgin bir normalleşmeye işaret ediyor.
Satıcılar sosyal medyada fiyat belirtmeden paylaşım yapıyor
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman, satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu belirtti.
Büyükduman, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de ilan sayısındaki azalmada etkili olduğunu ifade etti.
Buna göre bazı satıcılar, satış duyurularını fiyat belirtmeden sosyal medya hesaplarından yapma, daireye branda asma veya ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşma gibi yöntemlere yöneliyor.
Tapu değeri ve kayıt dışılık tartışması öne çıktı
Büyükduman, bazı alıcı ve satıcıların daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konut satış bedelini düşük gösterebildiğine dikkat çekti.
Bu nedenle ilanların fiyat belirtilmeden sosyal medya üzerinden paylaşılması gibi yeni yöntemlerin gündeme geldiği, bazı eski satış yöntemlerine de dönüş yaşandığı ifade edildi.
Büyükduman, her satış için değerleme raporu alınması halinde bu sorunun aşılabileceğini değerlendirdi.
Emlak piyasasında şeffaflık hedefleniyor
Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya alınan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, emlak piyasasında daha güvenilir bir ilan yapısı oluşturmayı amaçlıyor.
Sistemle birlikte tüketicilerin sahte, yetkisiz veya mükerrer ilanlarla karşılaşmasının azaltılması hedefleniyor.
Satılık konut ilanlarında 415 bin 618 adetlik düşüş, uygulamanın ilan piyasası üzerindeki etkisinin kısa sürede görünür hale geldiğini ortaya koyuyor.