Türkiye’de son yıllarda hızla büyüyen motokurye sektöründe yeni ödeme sistemi tartışması yaşanıyor. Özellikle yemek ve market siparişlerinde görev yapan esnaf kuryeler, şirketlerin nakit tahsilat sistemini değiştirmesine tepki gösterdi.
Bir dönem aylık kazançları 200 bin liraya kadar çıkan bazı kuryelerin, yeni uygulamayla birlikte gelir ve çalışma düzenlerinin olumsuz etkilendiğini savunduğu belirtildi.
Nakit tahsilat sistemi değişiyor
Mevcut sistemde müşterinin sipariş ücretini nakit ödemesi halinde parayı kurye teslim alıyordu. Bu tutar daha sonra platform tarafından haftalık hakedişlerden mahsuplaştırılıyor, fazla kalan kısım ise şirket hesabına yatırılıyordu.
Yeni sistemle birlikte ise kuryelerin müşteriden aldığı nakit ödemeleri doğrudan belirlenen banka ATM’lerine yatırması isteniyor. Böylece kuryeler, günlük nakit kullanım avantajını kaybetmiş olacak.
Kuryeler tepkili
Motokuryeler, yeni uygulamanın iş yükünü artıracağını savunuyor. Sürekli ATM aramak zorunda kalacaklarını belirten kuryeler, ek yakıt masrafı ve zaman kaybı yaşayacaklarını ifade ediyor.
Bazı kuryeler, “Teslimat yapmak yerine ATM’ye para yatırmakla uğraşacağız” diyerek sisteme tepki gösterdi.
Bahşiş ve kayıt dışılık tartışması
Sektörde uzun süredir müşterilerin para üstünü istememesi nedeniyle oluşan küçük farkların kuryelere kaldığı belirtiliyor. Örneğin 279 liralık sipariş için müşterinin 300 lira vermesi durumunda kalan tutar çoğu zaman bahşiş olarak değerlendiriliyor.
Yeni sistemde bu durumun devam edeceği ancak söz konusu küçük nakit farklarının kayıt altına alınamaması nedeniyle kayıt dışı ekonomi tartışmalarının sürdüğü ifade ediliyor.
Kazançlar geriledi
Pandemi döneminde yoğun talep nedeniyle yüksek gelir elde eden motokuryelerin kazançlarının son dönemde düştüğü belirtiliyor. Sektörde artan kurye sayısı ve maliyetler nedeniyle aylık net kazançların 60 bin ila 90 bin lira seviyelerine gerilediği ifade ediliyor.
Daha önce yüksek ciro yapan bazı kuryelerin vergi ve SGK borçlarıyla karşı karşıya kaldığı da öne sürülüyor.
Vergi yapılandırması beklentisi
Kuryelerin bir kısmı vergi borçları için yeni bir yapılandırma düzenlemesi beklerken, Mehmet Şimşek daha önce yaptığı açıklamalarda yeni bir vergi yapılandırmasının gündemde olmadığını belirtmişti.