Türkiye’de milyonlarca emeklinin her yıl aldığı bayram ikramiyesinde kapsamlı bir sistem değişikliği gündeme geldi. AK Parti kulislerinden yansıyan bilgilere göre, 2018 yılından bu yana uygulanan ve tüm emeklilere eşit şekilde verilen bayram ikramiyesi modelinin yerine gelire göre belirlenen yeni bir destek sistemi üzerinde çalışılıyor.
Yeni düzenleme ile birlikte bayram ikramiyelerinin herkese eşit ödenmesi yerine sadece dar gelirli emeklilere verilmesi ve bu kesime daha yüksek tutarlarda ödeme yapılması planlanıyor.
Zam Yerine Sistem Değişikliği Gündeme Geldi
Türkiye’de 17 milyonu aşkın emeklinin gözü yaklaşan bayram ikramiyelerine çevrilmişken, ekonomi yönetimi ve hükümet kanadında mevcut uygulamanın sürdürülebilirliği tartışılmaya başlandı. Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında yürütülen sıkı maliye politikaları ve bütçe disiplini nedeniyle ikramiye sisteminin yeniden düzenlenmesi gündeme geldi.
Bu kapsamda uzun süredir uygulanan “herkese eşit ikramiye” modeli yerine gelire göre destek verilmesini öngören bir sistem üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
44 Milyar Liralık Yük Zam Seçeneğini Zayıflattı
BBC Türkçe’de yer alan habere göre, mevcut durumda 4 bin lira olan bayram ikramiyesinin yüzde 25 artırılarak 5 bin liraya çıkarılması seçeneği de değerlendirildi. Ancak yapılan etki analizleri, emekli sayısının 17 milyonu aşması nedeniyle sadece bin liralık bir artışın bile bütçeye yıllık yaklaşık 44 milyar lira ek yük getireceğini ortaya koydu.
Ekonomi yönetimi, söz konusu artışın hem bütçeye ciddi bir yük getireceğini hem de yüksek enflasyon karşısında vatandaşın beklentisini karşılamayabileceğini değerlendirerek genel zam planından vazgeçilmesi yönünde görüş bildirdi.
Sosyal Adalet Gerekçesi Öne Çıkıyor
Sistem değişikliği tartışmalarında “sosyal adalet” vurgusu öne çıkıyor. Parti kaynakları, mevcut sistemde gelir durumu ne olursa olsun tüm emeklilerin aynı miktarda ikramiye almasının adalet tartışmalarına yol açtığını ifade ediyor.
Kulislerde, yüksek emekli aylığı alan bir milletvekili ya da yüksek gelir sahibi bir kişi ile düşük maaşlı bir işçi emeklisinin aynı miktarda ikramiye almasının hakkaniyetli olmadığı görüşü dile getiriliyor.
Yeni modelde sınırlı bütçe kaynaklarının yüksek gelir grubuna değil, doğrudan ihtiyaç sahibi emeklilere yönlendirilmesi hedefleniyor.
“Vatandaşlık Maaşı” Programı İçine Dahil Edilebilir
Gelire göre ikramiye verilmesi fikri beraberinde bazı hukuki tartışmaları da gündeme getirdi. Hukukçular, belirli bir maaş seviyesinin üzerinde olan emeklilerin tamamen kapsam dışı bırakılmasının Anayasa’daki eşitlik ilkesi açısından tartışma yaratabileceğini ifade ediyor.
Bu nedenle iktidarın, bayram ikramiyelerini altyapı çalışmaları süren “Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı” kapsamına dahil etmeyi değerlendirdiği belirtiliyor. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da bilinen bu programın 2027 yılında ülke genelinde uygulanmasının hedeflendiği ifade ediliyor.
Yeni Modelde Kimler İkramiye Alabilecek?
Kulis bilgilerine göre yeni dönemde bayram ikramiyeleri genel bir emekli hakkı olmaktan çıkarılarak sosyal yardım statüsüne alınabilir. Bu kapsamda ödeme yapılacak kişiler belirlenirken yalnızca emekli maaşı değil, hane halkı toplam geliri ve kişinin mal varlığı gibi kriterlerin de dikkate alınması planlanıyor.
Yüksek emekli maaşı alanlar, birden fazla gelir kaynağı bulunanlar veya belirlenen mal varlığı sınırını aşan kişilerin ikramiye kapsamı dışında kalması gündeme gelebilir.
Bu sistemle birlikte bütçede sağlanacak tasarrufun gerçek ihtiyaç sahibi dar gelirli emeklilere daha yüksek tutarda bayram desteği olarak verilmesi hedefleniyor.