Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin kapsamlı değişiklikler içeren **“Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı”**nı hazırlayarak kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne açtı. Düzenleme ile sektörde adil rekabetin sağlanması, hizmet kalitesinin artırılması ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi hedefleniyor.
Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, otomotiv ve kiralama sektörlerinde şeffaf ve sürdürülebilir bir piyasa yapısının oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu kapsamda hazırlanan taslak, özellikle bireysel tüketicilerin yaptığı kısa süreli araç kiralamalarını kapsarken, işletmelere yönelik uzun süreli kiralamalar düzenleme dışında tutuluyor.
Yetki belgesi zorunlu hale geliyor
Taslağa göre, ticari amaçla araç kiralayan tüm işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi olması ve faaliyet gösterilen iş yerinin konut ya da başka bir ticari amaçla kullanılmaması gerekecek.
Ayrıca, kiralama faaliyetinden sorumlu kişilerin en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması şartı aranacak.
Bu süreçlerin tamamı, Bakanlık tarafından kurulacak olan “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” üzerinden yürütülecek. Sistem sayesinde hem işletmeler hem de kiralamaya konu araçlar merkezi olarak takip edilecek.
Araçlara yaş, kilometre ve çevre kriteri
Tüketici güvenliğini artırmak amacıyla kiralanacak araçlara yönelik yaş, kilometre ve çevresel standartlar da getiriliyor. Buna göre, klasik araçlar hariç olmak üzere 5 yaşından büyük veya 100 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar kiraya verilemeyecek.
İşletmelerin, kendilerine ait olmak üzere en az 5 araç, toplamda ise en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek. Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için ise, biri Türkiye’de üretilmiş olmak kaydıyla en az 2 hibrit veya elektrikli aracın filoda bulundurulması zorunlu olacak. Bu düzenleme ile çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi amaçlanıyor.
Depozito ve iptal süreçlerine sınır getiriliyor
Taslak yönetmelik, tüketicilerin en çok şikâyet ettiği konuların başında gelen depozito uygulamalarına da yeni kurallar getiriyor. Buna göre, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek.
Depozito iadesi, aracın teslim edilmesini izleyen 7 gün içinde yapılmak zorunda olacak. Olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve depozitodan kesinti yapılamayacak.
Ön ödemeli rezervasyonlarda ise tüketicilere, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın iptal hakkı tanınacak.
Bakımı yapılmayan araç kiraya verilemeyecek
Düzenlemeyle birlikte periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Mevsim şartlarının gerektirdiği durumlarda, kiracının talebi üzerine işletmelerin kış lastiği sağlamakla yükümlü olması öngörülüyor.
Kasko ve sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek ve bu hizmetlerden yararlanmak ek ücret ya da koşula bağlanamayacak. Ayrıca işletmeler, hasar ve arıza durumlarında kiracıların kolayca ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı kurmak zorunda olacak.
Mahkeme kararı olmaksızın kiracıdan “değer kaybı” adı altında herhangi bir bedel talep edilmesi de yasaklanacak. Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve HGS gibi ekipmanların işletme tarafından bedelsiz sağlanması gerekecek.
İlan sitelerine de sorumluluk geliyor
Yeni düzenleme ile birlikte ilan siteleri ve çevrim içi platformlar da sorumluluk altına alınıyor. Bu platformlar, araç kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin ilan vermesine izin verilmeyecek.