Türkiye, AB ülkelerine vizesiz seyahat hedefi doğrultusunda uzun süredir devam eden Vize Serbestisi Diyaloğu'nda kalan 6 kriteri tamamlamak için harekete geçti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın 8 Ağustos'ta yaptığı açıklamaya göre Adalet, İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarının katılımıyla yeni bir çalışma yürütülüyor.
Yılmaz, özellikle kişisel verilerin korunması, terörle mücadele mevzuatı ve geri kabul konularına odaklanıldığını belirtirken, Avrupa tarafında da siyasi irade gösterilmesi gerektiğine dikkat çekti.
72 kriterden 6'sı kaldı
Türkiye ile AB arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu 16 Aralık 2013'te başladı. Süreç kapsamında Türkiye'nin yerine getirmesi gereken toplam 72 kriter bulunuyor.
Türkiye 2016'ya kadar 65 kriteri karşılarken, 2018'de biyometrik pasaport yükümlülüğünü de tamamlayarak bu sayıyı 66'ya çıkardı. Ancak geriye kalan 6 kriter, aradan geçen yıllara rağmen tamamlanamadı.
Türkiye'nin önündeki son 6 kriter şöyle:
- Terörle mücadele mevzuatının Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi
- EUROPOL ile operasyonel iş birliği anlaşmasının imzalanması
- GRECO tavsiyelerinin uygulanması
- Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB normlarıyla uyumlu hale getirilmesi
- Tüm AB ülkeleriyle etkin adli iş birliğinin sağlanması
- Geri Kabul Anlaşması'nın üçüncü ülke vatandaşlarını da kapsayacak şekilde tam uygulanması
En kritik başlıklar
Kriterler arasında özellikle terörle mücadele mevzuatı, adli iş birliği ve üçüncü ülke vatandaşlarını kapsayan geri kabul düzenlemesi siyasi açıdan hassas başlıklar olarak öne çıkıyor.
AB, Türkiye'nin terör tanımının kapsamını fazla geniş buluyor ve mevzuatın kendi standartlarıyla uyumlu hale getirilmesini talep ediyor. Adli iş birliğinde ise Türkiye'nin AB üyesi tüm ülkelerle etkin şekilde çalışması bekleniyor. Kıbrıs meselesi bu alandaki önemli siyasi engellerden biri olarak değerlendiriliyor.
Geri Kabul Anlaşması'nın üçüncü ülke vatandaşlarını kapsayacak şekilde uygulanması da Ankara açısından siyasi ve hukuki açıdan hassas konular arasında bulunuyor.
Altı kriter tamamlansa bile vize hemen kalkmayacak
Türkiye'nin kalan kriterleri yerine getirmesi, Schengen ülkelerine vizesiz seyahatin otomatik olarak başlaması anlamına gelmiyor.
Kriterlerin karşılanmasının ardından Avrupa Komisyonu'nun olumlu görüş bildirmesi, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'nin de gerekli onayları vermesi gerekiyor.
Bu nedenle sürecin yalnızca teknik değil, aynı zamanda siyasi bir boyutu bulunuyor. Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin tutumu da nihai karar açısından önem taşıyor.
Schengen başvurularında Türkiye ikinci sırada
Türkiye'den Schengen Bölgesi'ne yönelik vize talebi de sürecin önemini ortaya koyuyor. 2025 yılında Türkiye'den yaklaşık 1,26 milyon Schengen vizesi başvurusu yapılırken, yaklaşık 1,07 milyon başvuru olumlu sonuçlandı.
Türkiye, Schengen vizesine en fazla başvuru yapan ülkeler arasında Çin'in ardından ikinci sırada yer aldı.
Yeni çalışma, 13 yıldır devam eden vize serbestisi sürecinde somut bir ilerleme sağlama hedefi taşıyor. Ancak kalan kriterlerin tamamlanması kadar, Brüksel ve AB üyesi ülkelerin siyasi iradesi de Türkiye vatandaşlarının vizesiz Avrupa hedefine ulaşıp ulaşamayacağını belirleyecek.