Avrupa Solunum Derneği Kongresi’nde sunulan yeni bir araştırmada, odun sobası kullanımının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin sigara ile benzerlik gösterdiği ortaya konuldu. University College London’dan Dr. Laura Horsfall’un öncülüğünde yürütülen çalışmada, soba kullanımının “gizli bir sağlık krizine” yol açabileceği belirtildi.
Sekiz yıl süren araştırma
Çalışmada sekiz yıl boyunca katılımcıların akciğer fonksiyonları takip edildi. FEV1 testleri ile ölçülen verilere göre, odun sobası kullanan bireylerin akciğer kapasitelerinde çok daha hızlı bir düşüş yaşandığı gözlemlendi. Dr. Horsfall, “Sobadan yayılan ince partiküller, sigara dumanındaki gibi solunum yollarında iltihaplanmaya yol açıyor” ifadelerini kullandı.
İngiltere’de hava kirliliği iki katına çıktı
Araştırmaya göre, İngiltere’de 2009’dan bu yana evsel odun sobası kaynaklı hava kirliliği yaklaşık ikiye katlandı. 2023 itibarıyla bu kaynaklardan yayılan PM2.5 partiküllerinin toplam kirliliğin beşte birini oluşturduğu, bunun da araç egzozlarının ürettiği miktarın beş katı olduğu açıklandı.
University College London verilerine göre, odun sobası kullanım oranı 2022’de %9,4 iken, 2024’te %10,3’e yükseldi. Sobaların çevreci olduğu algısına rağmen, sağlık üzerindeki riskleri giderek tartışma konusu oluyor.
Uzmanlardan uluslararası uyarılar
Avrupa Solunum Derneği’nden Prof. Ane Johannessen, Avrupa’da da soba trendinin yükselişe geçtiğini belirterek, “Geleneksel odun dumanı astım, KOAH ve akciğer kanseri ile ilişkilendirilmişti. Bulgular, modern sobaların da benzer riskler taşıyabileceğini gösteriyor” dedi.
Uzmanlar, özellikle çocuklar ve yaşlıların bu tip hava kirliliğine karşı daha savunmasız olduğuna dikkat çekti. ABD’de yapılan benzer çalışmalar ise bazı sobaların vaat ettiklerinden fazla kirlilik yaydığını ortaya koydu.
Araştırma henüz hakem değerlendirmesinde
Söz konusu çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olsa da, kamu sağlığı açısından ciddi uyarılar içeriyor. Araştırmacılar, soba kullanımının yarattığı risklerin toplumda yeterince bilinmediğini ve farkındalığın artırılması gerektiğini vurguladı.