Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, üniversite diplomasının tek başına istihdam güvencesi sağlamadığını ortaya koydu. Verilere göre, 2015-2024 yılları arasında lisans eğitimini tamamlayan gençlerin en az yüzde 20'si, 2025 yılı itibarıyla kayıtlı bir işte çalışmıyor.
İstihdam oranlarının en yüksek olduğu alanlar sağlık ve refah ile mühendislik ve inşaat olarak öne çıkarken, diğer birçok bölümde mezunların önemli bir kısmı iş bulmakta zorlanıyor. Eğitim fakültesi mezunlarının yaklaşık dörtte biri istihdam edilemezken, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon mezunlarında bu oran yüzde 31,3'e ulaşıyor. Sanat ve beşeri bilimler mezunlarının istihdam oranı ise yüzde 60,86 seviyesinde kalıyor.
Veriler, kadın mezunlar açısından da dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. Sanat ve beşeri bilimler alanında eğitim alan kadınların istihdam oranı yüzde 52,61 olarak hesaplanırken, bu gruptaki yaklaşık her iki mezundan biri kayıtlı bir işe yerleşemiyor.
İlk İşe Yerleşme Süresi Uzuyor
TÜİK verileri, mezunların iş bulma sürecinin de giderek uzadığını gösteriyor. Sağlık ve refah alanında mezunlar ortalama 9 ayda ilk işlerine yerleşirken, iş, yönetim ve hukuk alanında bu süre 18,32 aya kadar çıkıyor. Sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon mezunları ortalama 17,71 ay, sanat ve beşeri bilimler mezunları 15,95 ay, tarım, ormancılık ve veterinerlik mezunları ise 15,24 ayda iş bulabiliyor. Mühendislik, imalat ve inşaat alanında dahi ilk işe yerleşme süresi ortalama 11,58 ay olarak hesaplanıyor.
Mezunlar Kendi Alanları Dışında Çalışıyor
Veriler, istihdam edilen mezunların önemli bir bölümünün eğitimini aldığı meslek alanı dışında çalıştığını da ortaya koyuyor. Tıp fakültesi mezunlarının yaklaşık beşte biri kendi uzmanlık alanı dışında görev yaparken, mühendislik, imalat ve inşaat mezunlarının yaklaşık üçte biri farklı sektörlerde istihdam ediliyor.
Alan uyumsuzluğunun en yüksek olduğu bölümlerden biri ise sosyal bilimler oldu. Bu alandaki mezunların yaklaşık yüzde 80'i eğitim aldığı alan dışında çalışırken, doğa bilimleri, matematik ve istatistik mezunlarında bu oran yüzde 60 seviyesinde bulunuyor.
Uzmanlar, mezunların hem iş bulmakta zorlanmasının hem de eğitim aldıkları alan dışında çalışmak zorunda kalmasının, gençlerin kariyer gelişimini olumsuz etkilediğini ve yükseköğretime yapılan yatırımların verimliliği açısından önemli bir sorun oluşturduğunu değerlendiriyor.