Torba yasa teklifinin etki analizi, işveren prim teşviki ve kira istisnası gibi pek çok düzenlemenin ekonomiye olası etkilerini ortaya koydu. 36 maddelik teklifin Meclis’e sunulan raporuna göre, işveren prim teşvikinde yapılacak 2 puanlık düşüşle kamu harcamalarında yaklaşık 97,6 milyar liralık tasarruf hedefleniyor.
Prim teşviki düşürülecek, genç girişimci desteği kalkıyor
Teklife göre, uzun vadeli sigorta kollarında işveren prim oranı 1 puan artırılacak. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin işveren hissesi primindeki 4 puanlık indirim ise 2 puana çekilecek. Ayrıca genç girişimcilere yönelik prim teşvikinin yürürlükten kaldırılması planlanıyor. Etki analizine göre prim oranındaki 1 puanlık artışın mali etkisi 110,96 milyar lira olurken, genç girişimci teşvikinin kaldırılmasının kamuya getireceği katkı 11,7 milyar lira olarak hesaplandı.
Mesken kira gelirlerinde uygulanan istisna önemli ölçüde sınırlandırılacak. 2024 itibarıyla 1 milyon 985 bin 950 kişinin yararlandığı bu uygulamadan, düzenleme sonrası 500 binin altında mükellefin faydalanabileceği öngörülüyor. Yeni sistemin 2026 yılı gelirleri için uygulanmasıyla, 2027’de bugünkü hesaplara göre yaklaşık 22 milyar liralık gelir artışı bekleniyor. Ayrıca kiraya verilen evler için kullanılan kredilerin faiz giderlerinin vergi matrahından düşülmesi imkânı da kaldırılacak. Bu değişiklikten gelecek yıl için 1,6 milyar liralık ek gelir sağlanacağı tahmin ediliyor.
Meslek gruplarına yıllık harç geliyor
Etki analizinde sağlık, veterinerlik, kuyumculuk ve gayrimenkul gibi birçok meslek grubuna getirilen harç düzenlemesinin detayları da yer aldı. Ayakta teşhis ve tedavi hizmeti veren 10 bin 900 özel sağlık kuruluşundan yıllık 20 ila 50 bin lira, 17 bin 46 ağız ve diş sağlığı merkezinden 20 ila 40 bin lira, 9 bin 344 veteriner kliniğinden 10 ila 40 bin lira arası harç alınacak. Ayrıca 13 bin 536 kuyum işletmesinden 30 bin lira, ikinci el araç alım-satımı yapan 78 bin 760 işletme ile taşınmaz ticaretiyle uğraşan 86 bin 488 işletmeden ise 20 bin lira yıllık harç tahsil edilmesi planlanıyor. Havacılık ve kıymetli maden sektörleri de düzenleme kapsamına alınırken, bu kalemlerden toplam 4,5 milyar lira gelir hedefleniyor.
Yeni yasa teklifine göre, araç satışlarından binde 2 oranında harç alınacak. Etki analizinde, 2024’te 9,2 milyon ikinci el ve 1,3 milyon sıfır araç satıldığı belirtilerek, bu düzenlemenin 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 13,1 milyar liralık gelir yaratacağı tahmin ediliyor.
BES katkısında Cumhurbaşkanına geniş yetki
Teklifte Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) için yüzde 30 olan devlet katkısının Cumhurbaşkanı kararıyla sıfıra indirilebilmesi ya da yüzde 50’ye çıkarılabilmesine imkân tanınıyor. Türkiye genelinde yaklaşık 10 milyon BES katılımcısı ve 7,5 milyon Otomatik Katılım Sistemi (OKS) çalışanı bulunuyor. Emeklilik Gözetim Merkezi’nin verilerine göre, devlet katkısı için 2026 yılı ödenek ihtiyacı orta senaryoda 132 milyar lira olarak hesaplanıyor. Katkı oranında yapılacak her yüzde 1’lik değişiklik, ödenek ihtiyacını 4,5 milyar lira; yüzde 10’luk bir değişiklik ise yaklaşık 45 milyar lira artıracak yada azaltacak.