Basra Körfezi'ni Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının en önemli geçiş noktaları arasında yer alıyor. Ancak 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ardından bölgedeki deniz ticareti ciddi darbe aldı.
Veri analiz şirketi Kpler'in verilerine göre, savaşın başladığı tarihten 7 Haziran'a kadar geçen süreçte boğazdan yalnızca 988 ticari gemi geçti. Bu rakam, savaş öncesi dönemdeki ortalama trafik göz önüne alındığında oldukça düşük seviyede kaldı.
Günlük Geçiş Sayısı 10'a Geriledi
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) verileri, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 129 ila 138 geminin geçtiğini ortaya koyuyor. Çatışmaların başlamasıyla birlikte bu sayı günlük ortalama 10 gemiye kadar düştü.
Savaşın ilk günlerinde geçişlerde sert düşüş yaşandı. 28 Şubat'ta 78 gemi boğazı kullanırken, ertesi gün sayı 30'a, 2 Mart'ta ise 13'e geriledi. Bazı günlerde geçiş yapan gemi sayısının ikiye kadar düştüğü görüldü. Trafiğin en düşük seviyeye indiği gün ise yalnızca bir geminin geçtiği 7 Mayıs olarak kayıtlara geçti.
Yeni Rotalar ve İran Faktörü
Güvenlik riskleri nedeniyle bazı gemilerin Otomatik Tanımlama Sistemi'ni (AIS) kapatarak seyir yaptığı belirtilirken, İran kara sularını takip eden ve "İran rotası" olarak adlandırılan yeni bir güzergâhın da kullanılmaya başlandığı ifade ediliyor.
Bölgede faaliyet gösteren birçok gemi için geçişlerin, İran ile yapılan ödemeler ya da diplomatik girişimler sonucunda mümkün hale geldiği değerlendiriliyor.
Petrol Sevkiyatı Devam Etti
Boğazdan geçen gemilerin önemli bölümünü petrol ve petrol ürünleri taşıyan tankerler oluşturdu. Son 100 günlük süreçte toplam 456 petrol tankeri Hürmüz Boğazı'nı kullandı.
İran başta olmak üzere Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt, Umman, Suudi Arabistan ve Katar'dan yüklenen petrol sevkiyatları ağırlıklı olarak Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore ve Güneydoğu Asya ülkelerine yönlendirildi.
LNG Ticareti Neredeyse Durdu
Çatışmaların enerji altyapısına verdiği zarar, özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretini olumsuz etkiledi. Katar'daki LNG tesislerinde yaşanan üretim kesintileri nedeniyle boğazdan günlerce LNG gemisi geçişi gerçekleşmedi.
Savaşın başladığı 28 Şubat'tan sonra ilk LNG gemisi ancak 2 Nisan'da Hürmüz Boğazı'nı kullanabildi. Son 100 günde boğazdan geçen LNG gemisi sayısı yalnızca 18 olarak kaydedildi. Bu oran, toplam gemi trafiğinin yaklaşık yüzde 2'sine karşılık geldi.
LPG ve Kuru Yük Taşımacılığı Daha Dirençli Kaldı
Aynı dönemde 149 LPG tankeri ve 281 kuru yük gemisi Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yaptı. Kuru yük taşımacılığında rotaların daha çeşitli olduğu gözlenirken, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülke ticaret akışını sürdürdü.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut durumun yalnızca bölgesel değil küresel enerji piyasaları ve deniz ticareti açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Savaşın uzaması halinde enerji arz güvenliği ve lojistik maliyetler üzerindeki baskının daha da artabileceği değerlendiriliyor.