SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Çoruhlu, D vitamini eksikliğiyle başa çıkma yollarını anlattı. Çoruhlu, takviye kullanımında yalnızca “D vitamini alıyorum” demenin yeterli olmadığını, alınan formun, dozun ve emilimin de önem taşıdığını vurguladı.

D vitamini neden önemli?

Dr. Çoruhlu, sağlıklı uzun yaşam söz konusu olduğunda uzmanların en çok dikkat çektiği kan değerlerinden birinin D vitamini olduğunu söyledi.

Çoruhlu, üst düzey hekim ve araştırmacılara uzun yaşam için en önemli destek ya da kan değeri sorulduğunda, birçok uzmanın D vitamini düzeyinin yüksek olmasına işaret edeceğini belirtti. Bu değerin, herhangi bir sebepten ölüm ve hastalanma yatkınlığını yaklaşık yüzde 40 oranında etkileyebileceğini ifade etti.

“D vitamini her gün bir tane” demek yeterli mi?

D vitamini kullanımında en sık yapılan hatalardan birinin, takviyeyi standart ve tek tip bir ürün gibi değerlendirmek olduğu belirtildi. Çoruhlu, “Her gün bir tane D vitamini” yaklaşımının tek başına doğru kullanım anlamına gelmediğini söyledi.

Takviyenin hangi formda alındığı, ne kadar doz içerdiği, nasıl kullanıldığı ve vücutta ne ölçüde emildiği gibi başlıkların bilinmesi gerektiğini kaydetti.

Güneş almak her zaman yeterli olmayabilir

D vitamininin güneş yoluyla alınabileceği bilinse de Çoruhlu, bunun herkes için yeterli olmayabileceğine dikkat çekti. Genetik özellikler, yaşam tarzı, cilt yapısı, güneşe çıkma süresi ve emilim sorunları gibi birçok faktörün D vitamini düzeyini etkileyebileceğini söyledi.

Çoruhlu, yaz boyunca güneşlenmesine rağmen sonbahar kontrollerinde D vitamini değerinin düşük çıktığını söyleyen çok sayıda kişi olduğunu belirtti. Bu nedenle “Nasıl olsa güneş var” düşüncesiyle eksikliğin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Güneş alerjisi olanlar ne yapmalı?

Çoruhlu, güneş alerjisi yaşayan kişilerin D vitamini konusunda daha dikkatli olması gerektiğini belirtti. Güneşte kızarma, kaşıntı ve tahriş yaşayan kişilerin, D vitamini desteğini doktor kontrolünde değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

Özellikle öğle saatlerinde dik açıyla gelen güneşe maruz kalmanın herkes için uygun olmayabileceğini ifade eden Çoruhlu, güneş alerjisi yaşayan kişilerin sabah ve akşam saatlerinde daha kontrollü şekilde güneşten yararlanabileceğini kaydetti.

D vitamini değeri kaç olmalı?

D vitamini düzeyinin hangi aralıkta olması gerektiği konusunda nihai değerlendirmenin hekimler tarafından yapılması gerektiğini belirten Çoruhlu, bu konuda özellikle endokrinoloji uzmanlarına işaret etti.

Genel bir çerçeve çizerek 50’nin üzerindeki değerlerin daha iyi kabul edilebileceğini, 80 civarının ise kendisine göre ideal değerlere yakın olduğunu söyledi. Ancak bu değerlendirmenin kişisel sağlık durumuna göre değişebileceğini ve tıbbi tavsiye yerine geçmeyeceğini vurguladı.

Otoimmün hastalık ve alerjide D vitamini

Çoruhlu, otoimmün hastalığı olan kişilerin D vitamini düzeylerini yakından takip etmesi gerektiğini belirtti. Tiroit hastalıkları, sedef, egzama, ülseratif kolit gibi bağışıklık sistemiyle ilişkili rahatsızlıklarda D vitamininin önemine dikkat çekti.

Alerji eğilimi olan kişilerde de D vitamininin bağışıklık sistemi dengesi açısından etkili olabileceğini ifade etti. Bahar aylarında hapşırma, burun akıntısı ve alerjik şikayetleri artan kişilerin D vitamini eksikliği yönünden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Yazın iyi hissedip kışın kötüleşenler dikkat

Dr. Çoruhlu, bazı kişilerin yaz aylarında kendini daha iyi hissetmesine dikkat çekti. Özellikle Ege veya Akdeniz gibi güneşli bölgelere gidildiğinde ağrı, alerji, ruh hali düşüklüğü ya da otoimmün şikayetlerde azalma yaşayan kişilerin, kış aylarında D vitamini düzeyini kontrol ettirmesi gerektiğini söyledi.

Bu durumun, güneş ve D vitamini ilişkisini değerlendirmek açısından önemli bir işaret olabileceğini belirtti.

Karaciğer yağlanması emilimi zorlaştırabilir

D vitamininin vücutta işlenmesinde karaciğerin önemli rolü bulunuyor. Çoruhlu, karaciğer yağlanması ve fazla kilonun, klasik yağda eriyen D3 formlarının vücutta aktif hale getirilmesini zorlaştırabileceğini söyledi.

Karaciğerin yağlanma, toksin yükü ve metabolik sorunlarla uğraşırken D vitaminini dönüştürme kapasitesinin etkilenebileceğini ifade etti. Bu nedenle kilolu kişilerde ve karaciğer yağlanması bulunanlarda D vitamini düzeyinin daha dikkatli takip edilmesi gerektiğini belirtti.

D vitamini nasıl alınmalı?

D vitamini takviyelerinin önemli bir bölümünün yağda eriyen formda olduğunu belirten Çoruhlu, bu nedenle klasik D3 formlarının genellikle yağlı yemeklerle birlikte alınmasının önerildiğini söyledi.

Ancak yağ emilim sorunu, safra problemleri, bağırsak sorunları, ishal, pankreas enzimi yetersizliği gibi durumlarda bu emilimin düşebileceğini kaydetti. Bu nedenle kişinin kullandığı D vitamini formunu ve emilim durumunu doktoruna danışmasının önemli olduğunu ifade etti.

Suda eriyen formlar ne anlama geliyor?

Çoruhlu, yeni nesil bazı D vitamini formlarının “suda eriyen” ya da karaciğere uğramadan kullanılabilen formlar olarak öne çıktığını belirtti. Bu tür formların, yağ emilim sorunu bulunan kişiler için farklı bir seçenek olarak değerlendirilebileceğini söyledi.

Klasik D3 takviyelerinin emilim oranının kişiden kişiye değişebileceğini belirten Çoruhlu, bağırsak ve emilim sorunlarında etkinliğin düşebileceğini ifade etti. Bu nedenle takviye seçiminde yalnızca dozun değil, formun da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Güneşe çıkmamak da risk oluşturabilir

Çoruhlu, güneşten tamamen kaçınmanın da bazı dezavantajları olabileceğini söyledi. Güneşe çıkarken saat, süre, cilt yapısı ve korunma yöntemlerinin dengeli değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Öğle saatlerindeki yoğun güneş yerine, sabah saatleri ve akşamüstü güneşinin de vücut için anlamlı olabileceğini ifade etti. Cilt sağlığı açısından risk taşıyan kişilerin ise güneşlenme planını mutlaka hekim önerisiyle belirlemesi gerektiğini kaydetti.

Güneş gözlüğü ve ışık dengesi uyarısı

Çoruhlu, güneşe karşı şapka kullanımını desteklediğini ancak sürekli koyu güneş gözlüğü kullanımının vücudun ışık algısını etkileyebileceğini söyledi.

Göz ve cildin gün ışığına birlikte uyum sağladığını belirten Çoruhlu, gölgede ve kontrollü şekilde güneş gözlüğü olmadan zaman geçirmenin bazı kişilerde ışık algısı açısından faydalı olabileceğini ifade etti. Ancak bu başlığın da kişisel göz sağlığına göre değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Yaz tatiline rağmen D vitamini düşükse ne yapılmalı?

Yaz aylarında güneşe çıkmasına rağmen eylül veya ekim aylarında yapılan kontrollerde D vitamini değeri düşük çıkan kişilerin destek ihtiyacını gözden geçirmesi gerektiği belirtildi.

Çoruhlu, D vitamini değeri 40 seviyesini geçmeyen, otoimmün hastalığı bulunan, alerjik şikayetleri olan veya yazın bile ruh hali düşük seyreden kişilerin doktor kontrolünde D vitamini desteğini değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

Uzman kontrolü önemli

D vitamini, bağışıklık sistemi, kemik sağlığı, ruh hali, otoimmün hastalıklar ve uzun yaşam hedefleri açısından önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Ancak takviye kullanımı kişisel kan değerleri, sağlık geçmişi, kilo, karaciğer durumu ve emilim sorunlarına göre değişebiliyor.

Bu nedenle D vitamini desteği almadan önce kan değerlerinin ölçülmesi ve dozun hekim kontrolünde belirlenmesi önem taşıyor.

Süreç, Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi alabilmenin ön şartı sayıldığı için tek hekimli muayenehaneler dahil tüm sağlık kuruluşlarını doğrudan etkiliyor.

Portal bedeli yönetmelikte düzenlenmeden sözleşmeyle tahsil ediliyor

Mevzuat analizlerine göre, Sağlık Bakanlığı iştiraki olan Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş. (USHAŞ) tarafından işletilen portalın ücret politikası iki farklı hukuki zemine dayandırılıyor. İlk olarak USHAŞ'ın kendi kuruluş kanunundan doğan hizmet sunma ve gelir elde etme yetkisi öne sürülürken, ikinci olarak kurumlara imzalatılan HealthTürkiye Portal Kayıt Sözleşmesi adres gösteriliyor.

Hukukçular ve sektörel denetçiler, kamusal bir zorunluluktan doğan kayıt işleminin idari bedel tarifesine ilişkin şu çelişkilere dikkat çekiyor:

• Portala kayıt ve veri entegrasyonu zorunluluğu kamusal bir nitelik taşıyan yönetmeliğe dayanıyor,

• Yıllık ücret tahsilatı ise yönetmelikte maddesel karşılığı olmadan, tarafların özel hukuk sözleşmesine dayandırılıyor,

• Eleştiri sahipleri, üyeliğin zorunlu olduğu bir sistemde "sözleşme serbestisi" ilkesinin uygulanamayacağını savunuyor.

2025 yılında bir aylık brüt asgari ücret olan 26.005 TL seviyesinde tutulan bu hizmet bedelinin, 2026 yılı itibarıyla 120 bin TL'ye yükseltilmesi mali yükü artırdı.

Kırk uzmanlık derneği ve tabip odaları meydanlarda protesto etti

Mali yüklerin artması üzerine Türk Tabipleri Birliği (TTB), İstanbul Tabip Odası, İstanbul Dişhekimleri Odası ve 40 uzmanlık derneği ortak hareket etme kararı aldı. 22 Şubat 2026 tarihinde Kadıköy İskele Meydanı'nda kitlesel bir protesto gösterisi düzenleyen sağlık profesyonelleri, bütçe üzerindeki baskıları dile getirdi.

Yapılan ortak basın açıklamasında, yabancı hasta tedavi etmek isteyen hekimlerin diplomaları ve uzmanlık belgeleri olmasına rağmen USHAŞ'a yüksek ödemeler yapmaya zorlanması eleştirildi.

Ruhsat harçlarının yıllık periyoda bağlanması serbest hekimliği zorlaştırıyor

Hekim örgütleri, sağlık sektöründeki finansal zorlukların sadece HealthTürkiye üyelik bedeliyle sınırlı kalmadığının altını çizdi. 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren yeni mali düzenlemeyle birlikte, geçmişte yalnızca açılış esnasında bir defaya mahsus alınan ruhsat ve uygunluk belgesi harçları her yıl ödenen sürekli bir vergi kalemine dönüştürüldü.

Güncel düzenleme kapsamında hekimlerin karşı karşıya kaldığı ek yıllık harç tarifeleri şöyle kaydedildi:

• Tek hekimli serbest muayenehaneler için yıllık sabit 40 bin TL harç bedeli getirildi,

• Poliklinik ve tıp merkezleri için ise kapasitelerine göre 60 bin TL ile 100 bin TL arasında değişen tutarlar belirlendi.

Söz konusu tüm bu harçların her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak olması, muayenehane harcamalarını yükseltti. Kurullar, art arda gelen bu mali yüklerin serbest hekimlik modelini fiilen sürdürülemez hale getirdiğini savunarak yasal düzenlemelerin revize edilmesini talep ediyor.

Açıklanan resmi verilere göre, 118 doktor için kontenjan açılan çocuk yoğun bakım branşını yalnızca 5 uzman hekim tercih etti; böylece bu kritik daldaki boşluk oranı %96 olarak kayıtlara geçti. Benzer şekilde hayati öneme sahip olan yenidoğan (neonatoloji) branşı için ilan edilen 250 doktorluk kadronun ise sadece %9'u dolabildi.

Çocuk kanser ve acil servis birimleri de alarm veriyor

Sınav sonuçlarındaki düşüş eğilimi, pediatri grubunun diğer hayati alt branşlarında da kendisini gösterdi. Zorlu tedavi süreçleriyle bilinen çocuk hematolojisi kadrolarında doluluk oranı %15 seviyesinde kalırken, acil müdahale zincirinin ilk halkası olan çocuk acil branşında ise ancak %16'lık bir doluluk oranına ulaşılabildi.

Gelişen bu tablonun yakın gelecekte ciddi bir hekim açığı yaratacağına dikkat çeken Türk Pediatri Kurumu Başkanı Prof. Dr. Özgür Kasapçopur, mevcut durumu akut bir halk sağlığı sorunu olarak nitelendirdi. Gelecekte yoğun bakım veya özel tedavi ihtiyacı olan çocukların hekim bulmakta zorlanacağını dile getiren Kasapçopur, önlem alınmazsa 5 yıl sonra çocuk kardiyoloğu, hematoloğu ve yenidoğan hekimi eksikliğinin çok daha ağır hissedileceğini vurguladı.

Uzman hekim yetişme süreci on yedi yılı buluyor

Hekimlerin bu kritik branşları tercih etmeme gerekçeleri incelendiğinde, mesleki riskler ve uzun eğitim süreleri ön plana çıkıyor. Türkiye'deki mevcut sisteme göre, tıp fakültesi eğitiminin ardından uzmanlık ve yan dal süreçleri, zorunlu hizmet yükümlülükleriyle birleştiğinde bir yan dal uzmanının yetişmesi tam 17 yıl sürüyor.

Uzun eğitim maratonunun yanı sıra tırmanışa geçen sağlıkta şiddet vakaları, yüksek tazminat riskleri barındıran malpraktis davaları ve tekrarlayan mecburi hizmet süreçleri doktorların bu alanlardan uzaklaşmasına neden oluyor. Prof. Dr. Özgür Kasapçopur, çocuk kanser uzmanı olan bir hekimin meslek hayatı boyunca 3 kez zorunlu hizmete gitmek durumunda kaldığını aktardı.

Kritik branşlar için katsayı ve çalışma şartları düzenlemesi isteniyor

Pediatri uzmanları, yan dal eğitimi alan hekimlerin ana dalda hasta bakma haklarının kısıtlanmasının da ekonomik ve operasyonel bir dezavantaj yarattığının altını çiziyor. Bu yapısal sorunun aşılması adına, kritik ve yüksek riskli dallarda görev yapan uzman hekimler için farklı bir maaş ve teşvik katsayısının devreye alınması gerektiği savunuluyor.

Sağlık bürokrasisinin ve ilgili bakanlıkların, çocuk sağlığında gelecekte yaşanabilecek uzman krizini önlemek adına yakın dönemde yeni bir çalışma ve ücretlendirme modeli üzerinde durması bekleniyor.

Yeni dönemin en dikkat çeken unsurlarından biri olan akıllı tele-sağlık uygulamasıyla, görüntülü muayene ve uzaktan takip sistemleri resmen devreye alındı. Hastaların tansiyon ve şeker gibi yaşamsal verileri dijital sistemler üzerinden uzaktan izlenecek, sağlık ekipleri sadece ani ihtiyaç durumlarında veya fiziki müdahale gerektiğinde eve ziyarette bulunacak.

Rapor ve reçete yenilemek için hastaneye gitme şartı kalktı

Kronik rahatsızlığı bulunan yatalak hastaların ve yakınlarının en büyük sorunlarından biri olan heyet raporu ile reçete yenileme prosedürleri de kolaylaştırıldı. Öngörülen belirli şartların taşınması halinde, hastaların hasta altı bezi, tıbbi mama, alt temizleme malzemeleri veya sürekli kullandıkları kronik ilaçların raporlarını yenilemek için hastaneye taşınma zorunluluğu sona erdi.

Yeni sisteme göre, evde sağlık hizmeti sunan hekim hastayı ev ortamında yerinde inceleyerek dijital onay verecek ve tüm rapor yenileme işlemleri doğrudan evde tamamlanacak.

Palyatif bakım hizmeti ilçe sağlık müdürlüklerine indirildi

Ağır hastalıkların son evresinde olan ve yoğun bakıma ihtiyaç duyan hastalar için sunulan palyatif bakım hizmetlerinin kapsamı genişletilerek yerelleştirildi. Bu hizmetin ilçe sağlık müdürlükleri seviyesine kadar indirildiği ve kurulan Evde Palyatif Bakım Ekiplerinin, hastaların ağrılarını dindirmek ve yaşam kalitelerini artırmak adına doğrudan evlerinde hizmet vereceği aktarıldı.

Evlerde çok disiplinli sağlık ordusu görev yapacak

Evde bakım süreçlerinde sadece tek bir sağlık görevlisinin değil, hastanın durumuna ve ihtiyacına göre şekillenen çok disiplinli bir uzman kadrosunun görev alacağı bildirildi. Soruşturma ve tedavi programı kapsamında, yatağa bağımlı hastaların durumuna göre ekiplere fizyoterapist, diyetisyen ve manevi destek uzmanları dahil edilecek.

İmkanlar dahilinde, yatağa bağımlı olan vatandaşların hakkı olan fizik tedavi uygulamalarının da doğrudan hastaların kendi evlerinde yapılmasına olanak sağlanacak. Yasal altyapısı tamamlanan bu uygulamaların sahada pürüzsüz işlemesi için gerekli koordinasyon çalışmalarının sürdüğü ifade edildi.

Bakan Işıkhan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yeni düzenlemeyle vatandaşların tedavi imkanlarına erişiminin kolaylaştırıldığını belirtti.

Açıklamada, geri ödeme listesine alınan ilaçların önemli bir bölümünün yerli üretim olduğuna dikkat çekildi.

21 ilaç yerli üretim olarak açıklandı

Bakan Vedat Işıkhan, listeye alınan 32 ilacın 21’inin yerli üretim olduğunu duyurdu.

Işıkhan, bu ilaçlarla sağlık alanında yerli ve milli kapasitenin güçlendirildiğini ifade etti.

Açıklamada, söz konusu düzenlemenin hastaların tedavi süreçlerine katkı sağlamasının hedeflendiği kaydedildi.

Vatandaşların tedaviye erişimi kolaylaşacak

SGK geri ödeme listesine eklenen ilaçlarla birlikte, hastaların bazı tedavilere erişiminde mali yükün azaltılması amaçlanıyor.

Bakan Işıkhan, açıklamasında ilaçların hastalara şifa olmasını temenni ettiğini belirterek, vatandaşlara sağlıklı bir ömür diledi.

Geri ödeme listesi sağlık harcamalarında önemli rol oynuyor

Sosyal Güvenlik Kurumu, geri ödeme listesi aracılığıyla belirli ilaçların bedelini mevzuat kapsamında karşılıyor.

Listeye yeni ilaçların eklenmesi, özellikle düzenli tedavi gören hastalar açısından önem taşıyor.

Son düzenlemeyle birlikte 32 ilaç daha geri ödeme kapsamına alınırken, Bakanlık tarafından ilaçların hangi tedavi alanlarında kullanılacağına ilişkin ayrıntılı liste paylaşılmadı.

Araştırmaya göre 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı artarken, her gün tütün mamulü kullananların oranı da yükseldi. En yaygın sağlık sorunları arasında ise bel bölgesi rahatsızlıkları, hipertansiyon ve boyun bölgesi problemleri yer aldı.

Obez bireylerin oranı yüzde 21,8 oldu

TÜİK verilerine göre Türkiye’de 15 yaş ve üzeri obez bireylerin oranı, son 3 yılda yüzde 20,2den yüzde 21,8e yükseldi.

Cinsiyete göre bakıldığında, kadınların yüzde 24,8inin obez, yüzde 32,2sinin obez öncesi grupta yer aldığı görüldü. Erkeklerde ise obezite oranı yüzde 18,7, obez öncesi oranı yüzde 43,1 olarak kayıtlara geçti.

Fiziksel hareketsizlik yüksek seviyede

Araştırma, fiziksel aktivite oranlarında da dikkat çeken sonuçlar ortaya koydu. Fiziksel aktivitesi olmayan erkeklerin oranı 2022 yılında yüzde 85,3 iken, 2025te yüzde 83,5 oldu.

Kadınlarda ise bu oran yüzde 92,7den yüzde 89,7ye geriledi. Buna rağmen fiziksel hareketsizlik, toplum sağlığı açısından en önemli başlıklardan biri olmayı sürdürdü.

Haftalık egzersiz oranı düşük kaldı

Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinler için haftada en az 150 dakika fiziksel aktivite öneriyor. TÜİK verilerine göre haftada 150-300 dakika arası fiziksel aktivite yapanların oranı erkeklerde yüzde 4,1, kadınlarda ise yüzde 2,7 oldu.

Bu oranlar, düzenli fiziksel aktivitenin toplum genelinde sınırlı kaldığını gösterdi.

Merdiven çıkmakta zorlananların oranı yüzde 6

Araştırmada günlük yaşamı etkileyen sağlık sorunları da incelendi. Merdiven inip çıkmada zorluk yaşayanların oranı toplamda yüzde 6 olarak belirlendi.

Bu oran kadınlarda yüzde 8,3, erkeklerde ise yüzde 3,7 oldu. Öğrenme veya hatırlamada zorluk yaşayanların oranı kadınlarda yüzde 5,4, erkeklerde yüzde 2,8 olarak kaydedildi.

Çocuklarda en yaygın hastalık solunum yolu enfeksiyonu

Çocuklarda son 6 ay içinde görülen hastalıklar incelendiğinde, 0-6 yaş grubunda en yaygın hastalık yüzde 28,5 ile üst solunum yolu enfeksiyonu oldu.

Bu yaş grubunda üst solunum yolu enfeksiyonunu yüzde 24 ile ishal, yüzde 5,2 ile alt solunum yolu enfeksiyonu izledi.

7-14 yaş grubunda da ilk sıra değişmedi

7-14 yaş grubunda da en sık görülen hastalık yüzde 24,6 ile üst solunum yolu enfeksiyonu oldu.

Bu grupta ikinci sırada yüzde 16,4 ile ishal, üçüncü sırada ise yüzde 8,2 ile ağız ve diş sağlığı sorunları yer aldı.

15 yaş üstünde en yaygın sorun bel rahatsızlıkları

Son 12 ay içinde 15 yaş ve üzeri bireylerde görülen hastalıklar incelendiğinde, bel bölgesi problemleri ilk sırada yer aldı.

Bel bölgesi problemleri 2022 yılında yüzde 24,6 iken, 2025te yüzde 24,3 olarak kaydedildi. Bu sorunu yüzde 16,9 ile hipertansiyon, yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri takip etti.

Şeker hastalığı ve kan lipidleri de listede

Araştırmaya göre 15 yaş ve üzeri bireylerde şeker hastalığı görülme oranı yüzde 11,9 oldu.

Yüksek kan lipidleri ise yüzde 10,1 ile en çok bildirilen sağlık sorunları arasında yer aldı. Veriler, kronik hastalıkların toplum sağlığı üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.

Her gün tütün kullananların oranı arttı

TÜİK verilerine göre her gün tütün mamulü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022 yılında yüzde 28,3 iken, 2025te yüzde 30,1e yükseldi.

Erkeklerde her gün tütün kullanma oranı yüzde 42,9, kadınlarda ise yüzde 17,5 olarak belirlendi.

Tütün kullanmayanların oranı azaldı

Tütün mamulü kullanmayan bireylerin oranında ise düşüş yaşandı. Bırakanlar ve hiç kullanmayanların toplam oranı 2022 yılında yüzde 68 iken, 2025te yüzde 66,8e geriledi.

Bu tablo, tütün kullanımındaki artışın sağlık verilerinde öne çıkan başlıklardan biri olduğunu gösterdi.

Alkol kullananların oranı yüzde 12,6 oldu

Son 12 ay içinde alkol kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022 yılında yüzde 12,1 iken, 2025te yüzde 12,6ya yükseldi.

Bu oran erkeklerde yüzde 18,7, kadınlarda ise yüzde 6,6 olarak tespit edildi. Alkol kullanmayanların oranı ise yüzde 87,9dan yüzde 87,4e düştü.

Mamografi oranı yükseldi

Araştırmaya göre 40 yaş ve üzeri kadınlarda son 1 yıl içinde mamografi çektirenlerin oranı 2022de yüzde 10,8 iken, 2025te yüzde 16,7ye çıktı.

Buna karşın 40 yaş ve üzeri kadınların yüzde 42,4ünün hiç mamografi çektirmediği belirlendi.

Kadınların yüzde 59’u hiç smear testi yaptırmadı

15 yaş ve üzeri kadınlarda son 1 yıl içinde smear testi yaptıranların oranı 2022de yüzde 7,2 iken, 2025te yüzde 11,8 oldu.

Ancak aynı yaş grubundaki kadınların yüzde 59unun hiç smear testi yaptırmadığı açıklandı.

Veriler sağlık alışkanlıklarındaki riski gösterdi

TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması, toplum sağlığı açısından önemli göstergeleri ortaya koydu. Obezite ve tütün kullanımındaki artış, fiziksel aktivite düzeyinin düşüklüğü ve kronik sağlık sorunlarının yaygınlığı dikkat çekti.

Karar, Güney Sudan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Ugandadan yapılacak seyahatleri kapsıyor. Uygulamanın 30 gün süreyle yürürlükte kalacağı bildirildi.

Kısıtlama son 30 günü de kapsıyor

Alınan karara göre, yalnızca bu ülkelerden doğrudan gelen yolcular değil, son 30 gün içinde Güney Sudan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti veya Ugandada bulunmuş yabancı vatandaşlar da Bahreyn’e giriş yapamayacak.

Bahreyn vatandaşı olan kişiler ise uygulamadan muaf tutulacak. Ancak bu kişilerin ülkeye girişlerinde sıkı sağlık kontrollerinden geçirileceği belirtildi.

DSÖ uyarıları sonrası karar geldi

Bahreyn yönetiminin kararında, Dünya Sağlık Örgütünün Ebola virüsüne ilişkin güncel uyarıları ve bölgedeki epidemiyolojik gelişmeler etkili oldu.

Özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Ugandada vaka sayılarının yeniden artması, uluslararası seyahatlerde yeni tedbirlerin gündeme gelmesine neden oldu.

Kongo ve Uganda’daki vakalar izleniyor

Afrika’daki sağlık otoriteleri ve uluslararası kuruluşlar, bölgede görülen Ebola vakalarını yakından takip ediyor. Kongo Demokratik Cumhuriyetinde çok sayıda vaka tespit edildiği, virüs nedeniyle can kayıplarının yaşandığı bildirildi.

Salgının sınır aşan yayılım riskine karşı bazı ülkeler, seyahat ve giriş prosedürlerini yeniden gözden geçirmeye başladı.

Ebola virüsü neden tehlikeli?

Ebola virüsü, ilk kez 1976 yılında tespit edildi. Virüs, özellikle Afrika kıtasında dönemsel salgınlara yol açması ve yüksek ölüm oranıyla biliniyor.

Ebola, enfekte kişilerin vücut sıvılarıyla temas yoluyla bulaşabiliyor. Bu nedenle sağlık otoriteleri, temas takibi, karantina, erken tanı ve sınır kontrollerinin salgının kontrol altına alınmasında kritik rol oynadığını belirtiyor.

2014-2017 salgını hafızalarda

Ebola’nın en yıkıcı dönemlerinden biri 2014-2017 yılları arasında Batı Afrika’da yaşandı. Bu süreç, virüsün en geniş çaplı ve en ölümcül salgın dalgalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Uzmanlar, salgının tekrar yayılmaması için uluslararası uçuşlar, sınır geçişleri ve sağlık kontrollerinde alınan önlemlerin önemine dikkat çekiyor.

Seyahat tedbirleri artabilir

Bahreyn’in aldığı karar, Ebola riski nedeniyle atılan ilk somut seyahat adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Salgının seyrine göre başka ülkelerin de benzer sınır önlemleri uygulayabileceği belirtiliyor.

İspanya Sağlık Bakanlığı kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, test sonucu pozitif çıkan yolcunun şu an için herhangi bir semptom göstermediği ve genel sağlık durumunun iyi olduğu belirtildi. Ön sonucu doğrulamak veya reddetmek için ikinci test yapılacağı kaydedildi.

Pozitif yolcu özel birimde izole edildi

Protokol gereği, testi pozitif çıkan yolcunun sonucu negatif çıkan diğer 13 kişiden ayrıldığı bildirildi. Söz konusu yolcunun Yüksek Düzey İzolasyon ve Tedavi Ünitesine nakledildiği aktarıldı.

İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia, tahliye sürecinin zorluklara rağmen sürdüğünü belirterek operasyonun olağanüstü güvenlik önlemleriyle yürütüldüğünü ifade etti. İspanyol yetkililer, gemiden tahliye edilen yolcuların ülkelerine kontrollü şekilde gönderildiğini duyurdu.

Fransa’daki hastanın durumu kötüleşti

Hantavirüs bağlantılı tahliye sürecinde Fransadan da daha önce pozitif vaka açıklaması gelmişti. Fransa Sağlık Bakanlığı, ülkeye getirilen 5 yolcudan birinin testinin pozitif çıktığını ve bu kişinin sağlık durumunun kötüleştiğini bildirdi.

Fransa’da diğer 4 yolcunun testinin negatif çıktığı ancak takibin sürdüğü kaydedildi. Ayrıca ülkede 22 temaslı kişinin izlendiği açıklandı.

ABD de bir pozitif vaka duyurdu

ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS) de gemiden tahliye edilen 17 Amerikan vatandaşından birinde hantavirüs testinin hafif pozitif çıktığını açıkladı. Bir başka yolcuda ise hafif semptomlar görüldüğü belirtildi.

ABD’ye getirilen yolculardan semptom gösterenlerin biyolojik güvenlik önlemleri altında taşındığı ve sağlık takibine alındığı bildirildi.

Gemideki salgında 3 kişi hayatını kaybetti

MV Hondius gemisiyle bağlantılı hantavirüs salgınında şu ana kadar 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Uluslararası kaynaklarda, salgınla bağlantılı doğrulanmış ve şüpheli vakaların bulunduğu, tahliye ve karantina süreçlerinin birçok ülke tarafından ayrı ayrı yürütüldüğü aktarıldı.

Geminin, Tenerife’deki Granadilla de Abona Limanında yürütülen tahliye işlemlerinin ardından içinde kalan mürettebat ve sağlık personeliyle Hollanda’nın Rotterdam Limanına doğru hareket ettiği belirtildi.

Hantavirüs nedir?

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla bulaşan bir virüs grubu olarak biliniyor. Virüs, kemirgenlerin dışkı, idrar veya salyasıyla temas eden havanın solunmasıyla bulaşabiliyor.

Hastalığın belirtileri arasında ateş, yorgunluk, kas ağrısı ve bazı ağır vakalarda solunum yetmezliği yer alabiliyor. Uzmanlar, bu salgında gündeme gelen Andes türünün nadir de olsa insandan insana bulaşabilen hantavirüs türleri arasında bulunduğunu belirtiyor.

Yetkililer riskin düşük olduğunu belirtiyor

Dünya Sağlık Örgütü ve sağlık otoriteleri, salgına ilişkin yakın temaslıların izole edilmesi ve takip edilmesi gerektiğini vurgularken, genel toplum için riskin düşük olduğu değerlendirmesini paylaştı.

Fransa Sağlık Bakanlığı, ülkeye getirilen 5 yolcudan birinde hantavirüs testinin pozitif çıktığını duyurdu. Bakanlık, pozitif çıkan yolcunun sağlık durumunun kötüye gittiğini bildirdi.

Fransa’da 22 temaslı vaka tespit edildi

Fransa tarafından yapılan açıklamada, diğer 4 yolcunun testinin negatif çıktığı ancak yeniden test yapılacağı belirtildi. Sağlık Bakanlığı, ülkede şu ana kadar 22 temaslı vakanın tespit edildiğini açıkladı.

Yetkililer, temaslıların sağlık durumlarının takip edildiğini ve virüsün yayılma riskine karşı gerekli tedbirlerin alındığını kaydetti.

ABD’den de pozitif test açıklaması geldi

Fransa’nın ardından ABD Sağlık Bakanlığı da gemide bulunan vatandaşlarına ilişkin bilgi paylaştı. Açıklamada, 17 Amerikalı yolcudan birinin hantavirüs testinin “hafif pozitif” çıktığı, bir diğer yolcuda ise hafif semptomlar görüldüğü bildirildi.

ABD vatandaşlarının hava yoluyla ülkeye getirildiği, semptom gösteren iki yolcunun ise uçakta biyolojik güvenlik ünitelerinde seyahat ettiği ifade edildi. İkinci yolcunun virüse yakalanıp yakalanmadığının henüz doğrulanmadığı belirtildi.

Türk yolcular için karantina süreci uygulanacak

Gemide 3 Türk vatandaşının da bulunduğu açıklanmıştı. Sağlık Bakanlığı, tahliye sürecinin ardından yaptığı açıklamada, Türk vatandaşlarının Türkiye’ye getirileceğini bildirdi.

Açıklamada, söz konusu kişilerin Türkiye’ye ulaştıkları andan itibaren karantinaya alınacağı ve sağlık süreçlerinin Bakanlık tarafından titizlikle yürütüleceği vurgulandı.

Hantavirüs nedir?

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, gemideki salgında tespit edilen hantavirüs türü ciddi akciğer hastalığına yol açabiliyor. Bazı vakalarda hastalığın ağır seyredebileceği ve ölüm riskinin yüksek olabileceği belirtiliyor.

Hantavirüsler genellikle kemirgenler aracılığıyla yayılan bir virüs grubu olarak biliniyor.

Açıklamalarda, özellikle katkı maddesi içermeyen ve evde hazırlanan tariflerin besin değeri açısından öne çıktığı kaydedildi. Doğal içeriklerin korunmasının dengeli beslenme açısından kritik olduğu vurgulandı.

İçli köfte ve çiğ köfte öne çıkan örnekler

Karatay’a göre, içli köfte uygun pişirme yöntemiyle hazırlandığında besin değeri yüksek bir öğün haline gelebiliyor. İçeriğinde bulunan bulgur, kıyma, ceviz ve yağ gibi bileşenlerin dengeli bir kombinasyon oluşturduğu belirtildi.

Aynı şekilde çiğ köftenin de geleneksel tarifine sadık kalınarak hazırlanması halinde sağlıklı beslenme planlarında değerlendirilebileceği ifade edildi. Bu tür yemeklerin temelinde doğal ve işlenmemiş ürünlerin yer aldığına dikkat çekildi.

Pişirme yöntemi belirleyici oluyor

Beslenme uzmanları, bir yemeğin sağlıklı olup olmadığını belirleyen en önemli unsurlardan birinin pişirme yöntemi olduğunun altını çiziyor. Kızartma işleminin yağ ve kalori oranını artırdığı, buna karşılık haşlama ve fırınlama gibi yöntemlerin daha dengeli sonuçlar sunduğu ifade edildi.

Bu kapsamda, aynı yemeğin farklı pişirme teknikleriyle hazırlanmasının besin değerini doğrudan etkilediği kaydedildi. Özellikle geleneksel tariflerde uygulanan yöntemlerin sağlık açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Haşlama yöntemi daha hafif bir alternatif sunuyor

İçli köftenin haşlama yöntemiyle hazırlanmasının, kızartmaya kıyasla daha düşük yağ oranı sunduğu ve bu nedenle daha hafif bir seçenek olarak öne çıktığı ifade edildi. Bu yöntemin kalori kontrolü sağlamak isteyenler için avantaj oluşturduğu kaydedildi.

Akciğerlerin vücudun hayati organlarından biri olduğunu vurgulayan Külah, oksijenin vücuda alınması ve karbondioksitin dışarı atılması gibi temel işlevlerin akciğerler sayesinde gerçekleştiğini ifade etti.

Külah’a göre akciğer sağlığını korumak, yalnızca enfeksiyonlardan korunmakla sınırlı değil. Ev, iş yeri ve kapalı ortamlarda maruz kalınan çevresel faktörler de solunum sistemi üzerinde belirleyici rol oynuyor.

Sigara dumanı ve pasif içicilik büyük risk oluşturuyor

Sigara dumanı, akciğer sağlığını tehdit eden en önemli etkenlerin başında geliyor. Dr. Külah, aktif içicilik kadar pasif içiciliğin de hava yollarında ciddi tahribata yol açabileceğini söyledi.

Sigara dumanına maruz kalmanın, astım ve KOAH gibi kronik solunum hastalıklarının gelişimine zemin hazırlayabildiğini belirten Külah, özellikle kapalı alanlarda sigara dumanından uzak durulması gerektiğini kaydetti.

Uzmanlara göre sigara dumanı, yalnızca sigara içen kişiyi değil, aynı ortamda bulunan çocukları, yaşlıları ve kronik hastalığı olan bireyleri de doğrudan etkiliyor.

Bakımsız klimalar solunum yollarını etkileyebilir

Yaz aylarında yoğun şekilde kullanılan klimalar, düzenli bakım yapılmadığında akciğer sağlığı açısından risk oluşturabiliyor. Külah, klima filtrelerinin temizlenmemesi halinde ortama yayılan toz, mikroorganizma ve küf sporlarının solunum yollarına ulaşabileceğini belirtti.

Kapalı ortamların yeterince havalandırılmaması da akciğerler için ek risk yaratıyor. Havalandırması yetersiz alanlarda virüs, bakteri, toz ve kimyasalların solunum yollarına daha kolay ulaşabildiği ifade edildi.

Bu nedenle klima bakımlarının düzenli yapılması, filtrelerin temizlenmesi ve kapalı ortamların sık sık havalandırılması öneriliyor.

Nem dengesinin bozulması küf riskini artırıyor

Uygun nem oranının sağlanmadığı ev ve iş yerlerinde küf mantarları ve toz oluşumu artabiliyor. Bu durum, özellikle alerjik bünyeye sahip kişilerde solunum şikayetlerini tetikleyebiliyor.

Dr. Külah, yüksek nemin küf oluşumunu kolaylaştırdığını, çok kuru ortamların ise solunum yollarında kuruluğa yol açabileceğini ifade etti.

Akciğer sağlığı için iç ortam havasının temiz, dengeli nem oranına sahip ve düzenli havalandırılmış olması önem taşıyor.

Ev içinde çamaşır kurutmak akciğerleri zorlayabilir

Ev içinde çamaşır kurutmak, ortam nemini artırarak küf oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Dr. Külah, gözle görülmeyen küf sporlarının solunum yoluyla akciğerlere ulaşabileceğini ve ciddi enfeksiyonlara neden olabileceğini belirtti.

Bu risk, özellikle astım, alerjik rinit, KOAH veya bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha belirgin hale gelebiliyor.

Uzmanlar, çamaşırların mümkün olduğunca iyi havalandırılan alanlarda ya da dış ortamda kurutulmasını öneriyor.

Temizlik ürünleri kontrolsüz kullanılmamalı

Ev temizliğinde kullanılan çamaşır suyu, tuz ruhu ve yoğun deterjanlar da solunum yollarını tahriş edebiliyor. Dr. Külah, bu ürünlerin kontrolsüz ve yoğun kullanımının akciğerlerde irritasyona yol açabileceğini söyledi.

Özellikle kimyasal ürünlerin karıştırılması, kapalı ortamda yoğun şekilde kullanılması ve temizlik sırasında ortamın havalandırılmaması riskleri artırıyor.

Alerji ve astım hastalarında bu maddelerin solunması, hastalık belirtilerinin alevlenmesine neden olabiliyor.

Yetersiz su tüketimi enfeksiyon riskini artırabilir

Su tüketimi, akciğer sağlığı açısından önemli başlıklar arasında yer alıyor. Dr. Külah, yeterli su içmenin bronşlardaki mukusu daha akışkan hale getirdiğini, solunum yollarının nemli kalmasına yardımcı olduğunu ve enfeksiyon riskini azaltabileceğini belirtti.

Yetersiz su tüketildiğinde mukusun yoğunlaştığı, solunum yollarında kuruluk oluştuğu ve bu durumun enfeksiyonlara zemin hazırlayabildiği ifade edildi.

Bu nedenle günlük su tüketiminin ihmal edilmemesi, özellikle kronik solunum hastalığı bulunan kişiler için önem taşıyor.

Tozlu ortamlarda koruyucu ekipman kullanılmalı

Tozlu ortamlarda çalışan kişiler için koruyucu ekipman kullanımı akciğer sağlığı açısından kritik görülüyor. Dr. Külah, gerekli önlemler alınmadığında mesleki akciğer hastalıklarının ortaya çıkabileceğini kaydetti.

İnşaat, tekstil, maden, marangozluk ve benzeri toz maruziyetinin yüksek olduğu alanlarda maske ve uygun solunum koruyucularının kullanılması gerekiyor.

Uzun süreli toz maruziyeti, solunum yollarında kalıcı hasara yol açabileceği için iş güvenliği önlemlerinin aksatılmaması öneriliyor.

Düzenli yürüyüş akciğer kapasitesini destekliyor

Akciğer sağlığını korumada düzenli fiziksel aktivite de önemli rol oynuyor. Dr. Külah, düzenli egzersizin akciğer kapasitesini artırdığını, hareketsiz yaşamın ise kapasite kaybına yol açabileceğini ifade etti.

Külah, akciğer sağlığını desteklemek için günde en az 40 dakika yürüyüş yapılmasını önerdi.

Sigara dumanından uzak durmak, kapalı ortamları havalandırmak, kimyasal ürünleri dikkatli kullanmak, yeterli su içmek ve düzenli hareket etmek, akciğerleri korumak için günlük yaşamda uygulanabilecek temel önlemler arasında yer alıyor.

Araştırmada, çay bazlı içecek türlerinin tamamında farklı düzeylerde plastik parçacıklara rastlanabildiği, ancak özellikle poşet çayın daha yüksek salım potansiyeli taşıdığı belirtildi. Bu tablo, günlük tüketimde yaygın biçimde kullanılan çay poşetlerini yeniden tartışmaya açtı.

Her fincanda milyonlarca hatta milyarlarca parçacık tespit edildi

Bilimsel yayınlarda yer alan verilere göre, bazı plastik bazlı çay poşetleri bir fincan sıcak çaya 2,3 milyon mikroplastik ve 14,7 milyar nanoplastik salabiliyor. Bu rakamlar, kullanılan malzeme türüne ve demleme koşullarına göre değişse de, araştırmacılar salımın küçümsenmeyecek düzeyde olduğuna dikkat çekiyor.

Başka çalışmalarda ise polipropilen ve naylon içeren poşetlerden litre başına 100 bin ila 1 milyon arasında nanoplastik salındığı tahmin edildi. Bu sonuçlar, plastik içeren poşetlerin sıcak suya maruz kaldığında yapısal çözünmeye daha açık olabileceğini gösterdi.

Sıcaklık arttıkça salımın da yükselebildiği görüldü

Yakın dönemde PubMed’de özetlenen bir çalışmada, 8 farklı çay poşeti türü farklı sıcaklık ve sürelerde incelendi. Araştırmacılar, sıcaklık yükseldikçe ve temas süresi uzadıkça poşet materyalinden suya geçen parçacıkların miktarında değişim gözlendiğini bildirdi.

Özellikle naylon ve PET benzeri materyallerin kaynar suya yakın sıcaklıklarda daha yüksek salım gösterebildiği yönündeki bulgular, kullanıcıların demleme yöntemiyle ilgili soruları da artırdı. Bu nedenle bilim insanları, yalnızca çayın kendisine değil, poşetin üretildiği malzemeye de dikkat çekiyor.

Araştırmacılar kaynağın poşet malzemesi olabileceğini belirtiyor

Bilimsel değerlendirmelerde, çaya geçen parçacıkların bir bölümünün doğrudan poşetin yapısından kaynaklanabileceği ifade ediliyor. Bunun yanında, üretim ve paketleme aşamalarındaki çevresel kirlenmenin de ek bir etken olabileceği kaydediliyor.

Bu nedenle bütün poşet çayların aynı düzeyde risk taşıdığı yönünde tek bir sonuca varılmıyor. Ancak plastik içeren filtre yapılarının, kağıt bazlı ürünlere kıyasla daha fazla salım ihtimali taşıdığı yönündeki bulgular öne çıkıyor.

Sağlık etkileri için temkinli dil kullanılıyor

Araştırmalarda, çay poşetlerinden geçen mikroplastik ve nanoplastiklerin potansiyel sağlık etkilerinin halen araştırıldığı vurgulanıyor. Mevcut yayınlar, maruziyet ihtimalini ortaya koysa da, insan sağlığı üzerindeki kesin sonuçların tüm boyutlarıyla netleşmediğini belirtiyor.

Bu nedenle bilim insanları, kamuoyuna sunulan sonuçlarda “kesin zarar” ifadesinden çok, “potansiyel risk” ve “maruziyet kaynağı” çerçevesinde değerlendirme yapıyor. Araştırmaların ortak noktası, gıda ve içecek ambalajlarında kullanılan plastik materyallerin daha yakından incelenmesi gerektiği yönünde birleşiyor.

Uzmanlar yaprak çay ve kağıt poşet seçeneğine dikkat çekiyor

Bilimsel literatüre dayalı yorumlarda, poşet çay yerine yaprak çay kullanımının plastik temasını azaltabilecek seçeneklerden biri olduğu belirtiliyor. Plastik içeren file yapılar yerine kağıt bazlı poşetlerin tercih edilmesinin de salım riskini sınırlamaya yardımcı olabileceği ifade ediliyor.

Bazı araştırmalar ayrıca çay poşetlerinin ön yıkama benzeri basit yöntemlerle mikroplastik kalıntılarını azaltabildiğini gösterdi. Ancak en etkili yaklaşımın, kullanılan poşet materyalini bilmek ve mümkünse plastik içermeyen alternatiflere yönelmek olduğu vurgulanıyor.

Medipol Sağlık Grubu’ndan Klinik Psikolog Pelin Ankay Kudu, hızlı ve sürekli değişen içeriklerin çocuk beynini anlık uyarılarla beslediğini, bunun da uzun süreli dikkat becerilerini zayıflatabildiğini ifade etti. Çocukların dijital dünyada yetişkinlere göre daha savunmasız olduğunun altı çizildi.

Uzmanlar dikkat süresi ve bağımlılık riskine işaret etti

Kısa video içeriklerinin, çocuklarda dikkat süresinin kısalması ve dopamin temelli bağımlılık riskinin artması gibi sonuçlara yol açabileceği belirtildi. Sürekli yeni içerikle karşılaşmanın, çocukların zihinsel olarak hızlı tüketime alışmasına neden olduğu kaydedildi.

Uzman görüşüne göre, çocukların “bir tane daha izleme” eğilimi, ekran karşısında geçirilen sürenin kontrol edilmesini zorlaştırıyor. Bu durumun özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde davranışsal bağımlılık riskini büyütebildiği ifade edildi.

13 yaş sınırı tek başına yeterli görülmüyor

Birçok sosyal medya platformunda 13 yaş sınırı bulunsa da, çocukların ebeveyn hesapları üzerinden ya da yaşlarını büyük göstererek bu uygulamalara erişebildiği belirtildi. Bu nedenle yalnızca platform kurallarının değil, aile denetiminin de belirleyici olduğu vurgulandı.

Pelin Ankay Kudu, çocuk ve gençlerin riskleri değerlendirme ve sonuçları öngörme becerisinin yetişkinler kadar gelişmediğini belirterek, çocuklardan sosyal medya kullanımında tek başına güçlü irade göstermelerinin beklenmemesi gerektiğini ifade etti. Bu nedenle ebeveyn desteğinin zorunlu olduğu kaydedildi.

Dijital okuryazarlık ve rol model olma çağrısı

Uzmanlar, ebeveynlerin dijital okuryazarlık konusunda kendilerini geliştirmesinin önemine dikkat çekti. Ailelerin yalnızca sınır koyan değil, aynı zamanda dijital dünyayı tanıyan ve çocuklarına bu konuda rehberlik eden bir yaklaşım benimsemesi gerektiği belirtildi.

Sosyal medyanın tek başına zararlı bir alan olarak görülmemesi gerektiği, doğru yönlendirme ile içerik üretimi ve yaratıcılığı da destekleyebileceği ifade edildi. Ancak bunun için çocukların hangi içerikleri tükettiğinin yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı.

Yasak yerine iş birliği temelli iletişim öneriliyor

Uzman değerlendirmelerinde, çocuklarla kurulan iletişim dilinin de en az denetim kadar önemli olduğu belirtildi. Tepkisel ve yargılayıcı ifadeler yerine, çocuğun izlediği içeriklerle ilgili konuşmayı teşvik eden bir yaklaşımın daha sağlıklı sonuç verdiği kaydedildi.

Ailelerin, sosyal medya uygulamalarındaki kısıtlı mod ve ebeveyn kontrolü özelliklerinden yararlanmasının önemli olduğu aktarıldı. Bunun yanında çocukla birlikte planlama yapılmasının, katı yasaklardan daha sürdürülebilir bir yöntem olduğu ifade edildi.

Ekrana yönelme duygusal gelişimi de etkileyebiliyor

Çocukların öfkelendiğinde, sıkıldığında ya da zorlandığında doğrudan ekrana yönelmesinin, duygusal zeka gelişimi üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabileceği belirtildi. Uzmanlar, dijital araçların duygusal düzenleme aracı haline gelmesinin uzun vadede farklı sorunlara yol açabileceğini ifade etti.

Sağlıklı iletişim, içerik takibi ve doğru yönlendirme ile çocukların dijital dünyada daha bilinçli bireyler olarak yetişebileceği vurgulandı. Uzmanlara göre, kısa video içeriklerinin etkisini azaltmada en önemli unsur, ailelerin sürece aktif biçimde dahil olması.

Hazırlanan düzenleme ile mevcut yapıda büyük ölçüde merkezi düzeyde yürütülen bazı işlemlerin yerel yönetime devredilmesi planlanıyor. Böylece aile hekimliği sisteminde daha esnek ve hızlı bir işleyiş oluşturulmasının amaçlandığı kaydedildi.

Sözleşme yetkisinin valilik ve il sağlık müdürlüğüne devri planlanıyor

Taslakta öne çıkan başlıklardan birini, sözleşme imzalama yetkisinin yeniden düzenlenmesi oluşturdu. Buna göre mevcut uygulamada merkezi düzeyde yürütülen sözleşme süreçlerinin, yeni düzenlemeyle valilikler ve il sağlık müdürlükleri tarafından yürütülmesi planlanıyor.

Bu değişiklikle birlikte idari karar alma süreçlerinin hızlandırılmasının hedeflendiği belirtildi. Yerel yönetim birimlerine verilecek yetkiyle, uygulamadaki bazı gecikmelerin ve yetki karmaşasının azaltılmasının amaçlandığı ifade edildi.

Devamsızlık süreleri için yasal sınır getirilecek

Düzenlemede dikkat çeken bir diğer başlık ise devamsızlık süreleri oldu. Mevcut sistemde hekimler ve aile sağlığı çalışanlarının mazeretsiz devamsızlık sürelerine ilişkin açık bir yasal sınır bulunmadığı, yeni taslakla bu boşluğun giderilmesinin hedeflendiği aktarıldı.

Hazırlanan metne göre, görev başında bulunamama süresinin 8 haftayı aşması halinde sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği kaydedildi. Böylece uygulamada tartışma yaratan devamsızlık sürelerine kanuni bir çerçeve getirilmesi planlanıyor.

Yeni düzenleme geniş bir çalışan grubunu kapsıyor

Hazırlanan değişiklik paketinin yalnızca aile hekimlerini değil, aynı zamanda aile sağlığı birimi çalışanlarını da kapsadığı belirtildi. Bu yönüyle düzenlemenin, aile hekimliği hizmetlerinde görev yapan geniş bir personel grubunun çalışma koşullarını doğrudan etkileyeceği ifade edildi.

Merkezde yalnızca hayatını kaybeden kişilerden bağışlanan deriler değil, estetik operasyonlar sonrası elde edilen dokular da işleniyor. Uzmanlar, bu derilerin hastaya nakledilerek vücudun kendi derisini yeniden oluşturmasına kadar geçen sürede hayati destek sağladığını kaydetti.

Türkiye’de bir ilk olarak geçen yıl faaliyete geçti

Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde geçen yıl hizmete alınan merkezin, yalnızca rutin yanık tedavisinde değil, olağanüstü durumlarda da kritik önem taşıdığı bildirildi. Prof. Dr. Koray Daş, merkezin savaş, terör olayları ve büyük kazalar gibi toplu yaralanmalarda da stratejik rol üstlenebileceğine dikkat çekti.

Merkezin, belirlenen kalite standartları çerçevesinde talep eden diğer sağlık kuruluşlarına da doku temin edebildiği aktarıldı. Böylece laboratuvarın yalnızca bulunduğu şehir için değil, daha geniş bir sağlık ağı için de destek merkezi olarak konumlandığı ifade edildi.

Amniyotik membran üretimi de yürütülüyor

Merkezde bağışlanan insan derilerinin yanı sıra amniyotik membran üzerine de çalışmalar yürütüldüğü bildirildi. Prof. Dr. Koray Daş, anne karnındaki bebeği çevreleyen bu yapının hem koruyucu hem de dayanıklı iki farklı formda üretilebildiğini belirtti.

Laboratuvarda deri greftleri üzerindeki çalışmaların da sürdüğü, bu dokuların farklı bireyler arasında nakledilebildiği ve uzun süre saklanabildiği ifade edildi. Daş, bu ürünlerin tedavi sürecinde kritik rol oynadığının altını çizdi.

Üretim kapasitesi her geçen gün artıyor

Merkezde ulaşılan üretim kapasitesinin dikkat çekici seviyeye çıktığı bildirildi. Açıklanan bilgilere göre amniyotik membranda 200 bin santimetrekare üretime ulaşıldı, günlük üretim ise 5 bin santimetrekarenin üzerine çıktı. Diğer deri türevlerinde de 50 bin ila 60 bin santimetrekarelik üretim hacmine erişildiği kaydedildi.

Bağışların artmasıyla birlikte hedefin daha da büyütüldüğü belirtildi. Prof. Dr. Koray Daş, farkındalığın yükselmesiyle merkezin tüm Türkiye’ye yetecek seviyeye ulaşmasının planlandığını ifade etti.

Bağış sürecinin hassasiyetle yürütüldüğü vurgulandı

Toplumdaki çekincelere de değinen uzmanlar, vefat eden kişilerden derinin tamamının alınmadığını vurguladı. Açıklamaya göre yalnızca sırt ve bacak bölgesinden ince bir deri tabakası alınıyor ve bunun dış görünüşte fark edilmediği belirtiliyor.

Yetkililer, bağış sürecinin tıbbi ve etik kurallar çerçevesinde yürütüldüğünü, elde edilen dokuların ise başka hastaların yaşamına doğrudan katkı sunduğunu ifade etti. Böylece merkezin, ağır yanık tedavisinde zaman kazandıran kritik sağlık altyapılarından biri haline geldiği kaydedildi.

Günlük hayatta sık tüketilen çok sayıda ürün, yüksek ilave şeker içeriği nedeniyle sağlık tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Uzmanlara göre bu ürünler kısa sürede enerji sağlasa da, beslenme düzeninde fark edilmeden yüksek şeker alımına yol açabiliyor.

Özellikle rafine şeker ve yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren yiyecek ve içeceklerin, düzenli ve yüksek miktarda tüketildiğinde metabolik sağlık üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinler ve çocuklarda serbest şeker tüketiminin toplam enerjinin yüzde 10’unun altına indirilmesini, mümkünse yüzde 5’in altına çekilmesini öneriyor.

Paketli ürünlerde “masum” görünen risk öne çıkıyor

Uzmanlar, sağlıklı algısıyla öne çıkan bazı ürünlerin de yüksek şeker içerebildiğine işaret ediyor. Paketli meyve suları, aromalı kahveler, granola, tatlandırılmış sütlü içecekler ve benzeri hazır ürünler, ilave şeker nedeniyle dikkatle tüketilmesi gereken gruplar arasında gösteriliyor.

Hazır içeceklerde ve paketli gıdalarda şekerin, ürünün doğal yapısından değil üretim sürecinde eklenen tatlandırıcılardan gelebileceği vurgulanıyor. Bu nedenle ürünün “meyveli”, “fit” ya da “enerji verici” olarak sunulmasının, düşük şeker içerdiği anlamına gelmediğinin altı çiziliyor.

Meyve suyu ve aromalı içeceklerde etiket uyarısı

Özellikle hazır meyve suları ve şekerli içeceklerde, lif oranının düşük kalmasına karşın şeker miktarının yüksek olabildiği belirtiliyor. CDC, şekerli içeceklerin beslenmede ilave şekerin başlıca kaynakları arasında bulunduğunu bildiriyor.

Bu nedenle uzmanlar, sıvı formda alınan şekerin daha hızlı ve fark edilmeden tüketilebildiğine dikkat çekiyor. Gün içinde sık içilen aromalı kahveler ve paketli içecekler de toplam şeker alımını belirgin biçimde artırabiliyor.

Aşırı şeker tüketimi hangi risklerle ilişkilendiriliyor

Uzman değerlendirmelerine göre fazla ilave şeker tüketimi, zaman içinde kilo artışı, obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları, karaciğer yağlanması ve diş çürükleri ile bağlantı gösterebiliyor. Şekerli içeceklerin sık tüketiminin de benzer risk başlıklarıyla ilişkilendirildiği bildiriliyor.

Amerikan Kalp Derneği de yüksek miktarda ilave şeker içeren gıda ve içeceklerin sınırlandırılmasını öneriyor. Kurum, özellikle şekerli içeceklerin yüksek kaloriye karşın besleyici değer taşımadığına dikkat çekiyor.

Gizli şeker kaynakları çoğalıyor

Uzmanlar, birçok paketli üründe şekerin farklı isimlerle yer alabildiğini belirtiyor. Bu nedenle tüketicilerin yalnızca ürünün ön yüzündeki ifadelere değil, içerik listesi ve besin değerleri tablosuna bakmasının önem taşıdığı ifade ediliyor.

Şekerin farklı adlarla kullanılması, günlük toplam tüketimin olduğundan düşük sanılmasına yol açabiliyor. Bu nedenle etiket okuma alışkanlığının, ilave şeker kontrolünde temel adımlardan biri olduğu kaydediliyor.

Uzmanlar doğal ve işlenmemiş gıdaları öneriyor

Bilimsel değerlendirmeler, şeker tüketimini azaltmak için daha az işlenmiş gıdalara yönelmenin önemini ortaya koyuyor. Uzmanlar, günlük beslenmede su, şekersiz içecekler, doğal içerikli ürünler ve işlenmemiş gıdaların tercih edilmesini öneriyor.

Son değerlendirmelerde, sağlık açısından en büyük riskin tek bir yiyecekten çok, gün içine yayılan ve fark edilmeden artan işlenmiş şeker tüketimi olduğuna dikkat çekiliyor. Bu nedenle günlük beslenmede özellikle paketli ürünler ve şekerli içecekler için daha kontrollü bir tüketim çağrısı yapılıyor.

2026 Mart itibarıyla ise asıl dikkat çeken gelişme ABD’de yaşandı. Ülkede görülen hızlı yükseliş, kamuoyunda ve sağlık çevrelerinde “yeni bir dalga mı geliyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

ABD’de vaka artışlarının merkezine yerleşti

BA.3.2 varyantının, ABD genelindeki vaka artışlarının merkezinde yer aldığı ifade edildi. Özellikle kıyı eyaletlerinde yoğunlaşan vakaların, sağlık sistemi üzerinde yeniden alarm etkisi oluşturduğu aktarıldı.

Uzmanların değerlendirmelerinde, varyantın yayılma hızının önceki alt türlere kıyasla daha yüksek olabileceğine dikkat çekildi. Mart 2026 verilerinin, birçok eyalette ani vaka sıçramalarına işaret ettiği kaydedildi.

Atık sularda ve yolcu örneklerinde saptandı

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), BA.3.2 varyantını yalnızca klinik vakalarda değil, atık su analizlerinde ve uluslararası yolculardan alınan örneklerde de tespit etti. Bu durum, erken uyarı sistemlerinin yeniden önem kazanmasına yol açtı.

Yapılan incelemelerde, 25 eyalette 132 atık su örneğinde, 3 uçaktan alınan atık su örneğinde ve hastalardan alınan 5 numunede varyantın varlığı doğrulandı. Florida, New York, California ve Texas gibi geniş bir coğrafyada izlenen yayılım, varyantın ülke çapındaki hareketliliğini ortaya koydu.

Erken uyarı sistemleri yeniden öne çıktı

Atık su analizleriyle yapılan takip, varyantın toplum içindeki dolaşımını klasik klinik başvuruların öncesinde fark etme imkanı sağladı. Bu yöntemle yayılımın daha erken aşamada tespit edilmesinin hedeflendiği belirtildi.

Sağlık otoriteleri açısından bu tablo, yalnızca hasta başvurularına değil, çevresel verilerle desteklenen çok katmanlı izleme sistemlerine de ağırlık verildiğini gösterdi. Yeni varyantın farklı eyaletlerde aynı anda izlenmesi, gözetim mekanizmalarının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Bağışıklıktan kaçış ihtimali tartışılıyor

Sağlık otoriteleri, BA.3.2’nin bağışıklık sisteminden kaçma yeteneğinin daha yüksek olabileceğine dikkat çekti. Bu değerlendirme, daha önce enfekte olmuş ya da aşılanmış kişilerde bile yeniden enfeksiyon riskinin artabileceği yönündeki kaygıları güçlendirdi.

Buna karşın, şu ana kadar ABD’de kaydedilen vakaların tamamında hastaların iyileştiği bilgisi paylaşıldı. Bu durum, varyantın yayılım hızına ilişkin endişeleri sürdürürken, klinik sonuçlara ilişkin kaygıları bir ölçüde dengeleyen bir unsur olarak öne çıktı.

Seyahat rotaları yeniden mercek altında

ABD’deki hızlı yayılım, uluslararası seyahat hareketliliğini de yeniden tartışma konusu haline getirdi. Şu aşamada resmi bir kısıtlama kararı alınmadığı belirtilirken, Avrupa ve Asya ülkelerinde sınır kontrollerinin sıkılaştırılması ihtimali konuşulmaya başlandı.

Uzmanlar, özellikle yoğun uluslararası uçuşların gerçekleştiği hatların yakından izlendiğini ifade etti. Bu gelişme, varyantın yalnızca sağlık alanında değil, ulaşım ve sınır güvenliği başlıklarında da etkili olabileceğini gösterdi.

Piyasalarda sağlık hisseleri hareketlendi

28 Mart 2026 itibarıyla küresel piyasalarda sağlık sektörü hisselerinde dikkat çekici bir hareketlilik yaşandığı aktarıldı. Yatırımcıların, olası yeni dalga ihtimaline karşı sağlık ve biyoteknoloji şirketlerine yöneldiği belirtildi.

Piyasalardaki bu hareketlilik, pandeminin ekonomik etkilerinin halen güçlü biçimde hissedildiğine işaret etti. Böylece BA.3.2 varyantı, yalnızca halk sağlığı açısından değil, finansal piyasalar bakımından da etkileri izlenen bir başlık haline geldi.

Yeni dalga ihtimali tartışmaları artırdı

BA.3.2 varyantına ilişkin veriler, sağlık otoriteleri ve kamuoyunda yeni bir dalga ihtimalinin yeniden yüksek sesle konuşulmasına yol açtı. Özellikle ABD’de görülen hızlı artış, önleyici tedbirlerin ve olası yeni önlemlerin tekrar tartışılmasına neden oldu.

Atık su örneklerinden uluslararası yolcu verilerine kadar farklı kaynaklarda saptanan varyant, COVID-19’un tamamen gündemden çıkmadığını bir kez daha ortaya koydu.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), farklı tedavi alanlarında kullanılan 36 ilacı daha geri ödeme kapsamına aldı. Yeni düzenlemeyle birlikte, ilaca erişimde kapsamın genişletildiği bildirildi.

Kararı duyuran Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, vatandaşların tedaviye erişimini kesintisiz biçimde güçlendirmeye devam ettiklerini belirtti.

27 ilacın yerli üretim olduğu açıklandı

Bakan Işıkhan’ın verdiği bilgiye göre, geri ödeme listesine alınan ilaçların 27’si yerli üretim ürünlerden oluşuyor. Düzenlemenin hem ilaç erişimi hem de yerli üretimin desteklenmesi açısından önem taşıdığı kaydedildi.

Açıklamada, yeni ilaçların farklı hastalık gruplarını kapsadığı ifade edildi.

Hangi hastalık alanlarını kapsıyor

Geri ödeme kapsamına alınan ilaçların; hemofili, kan ürünü, alerji aşısı, diyabet, enfeksiyon, enzim eksikliği ve bağışıklık sistemi hastalıkları başta olmak üzere çeşitli tedavi alanlarına yönelik olduğu bildirildi.

Böylece farklı branşlarda tedavi gören hastalar için SGK kapsamındaki ilaç seçenekleri artırılmış oldu.

Bakan Işıkhan’dan açıklama

Vedat Işıkhan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, SGK aracılığıyla vatandaşların ilaca ve tedaviye erişimini güçlendirmeyi sürdürdüklerini ifade etti.

Işıkhan, geri ödeme listesine eklenen ilaçların hastalara şifa olması temennisinde bulunarak, düzenlemenin tüm vatandaşlar için hayırlı olmasını diledi.

Yapılan değerlendirmelerde, bazı ürünlerin hem ekonomik açıdan dezavantajlı olduğu hem de sağlık ve çevre üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği ifade edildi.

Paketlenmiş salata ve dilimlenmiş ürünler

Uzmanlar, paketlenmiş salata ürünlerinin pratik görünmesine rağmen, porsiyon başına maliyetinin yüksek olduğuna dikkat çekti. Doğranmış içerik nedeniyle bu ürünlerin raf ömrünün daha kısa olduğu belirtildi.

Benzer şekilde, dilimlenmiş meyvelerin de kesildikten sonra daha hızlı bozulduğu ve hijyen açısından risk oluşturabileceği kaydedildi. Bütün halde alınan ürünlerin daha güvenli ve ekonomik olduğu ifade edildi.

Şişelenmiş su ve çevresel etkiler

Şişelenmiş su kullanımının, özellikle temiz içme suyuna erişimin bulunduğu bölgelerde gereksiz maliyet oluşturduğu belirtildi. Ayrıca plastik kullanımının çevresel etkilerine de dikkat çekildi.

Uzmanlar, bu ürünlerin uzun vadede hem bütçeye hem de çevreye yük getirdiğini vurguladı.

Hazır karışımlar ve soslar

Hazır pankek karışımları ve salata sosları da önerilmeyen ürünler arasında yer aldı. Bu ürünlerin, evde kolaylıkla hazırlanabilecek tariflere kıyasla daha maliyetli olduğu ve katkı maddesi içerebildiği ifade edildi.

Basit malzemelerle hazırlanan ev yapımı alternatiflerin daha sağlıklı ve ekonomik olduğu kaydedildi.

Dondurulmuş ürünlerde kalite farkı

Uzmanlar, dondurulmuş et ve sebzeler konusunda da seçici olunması gerektiğini belirtti. Bazı sebzelerin çözündüğünde doku kaybına uğradığı, bu durumun lezzet ve kaliteyi etkilediği ifade edildi.

Kısa sürede tüketilecek ürünlerde taze alternatiflerin tercih edilmesinin daha uygun olabileceği bildirildi.

Bilinçli alışveriş vurgusu

Uzmanlar, tüketicilerin alışveriş yaparken yalnızca hız ve pratikliğe odaklanmaması gerektiğini belirtti. Bilinçli tercihlerle, hem daha sağlıklı hem de daha sürdürülebilir bir tüketim alışkanlığının mümkün olduğu ifade edildi.