Yapılan reform niteliğindeki en büyük yapısal değişikliklerden biri, bazı bürokratik işlemlerin fiziki ortamdan dijital platformlara taşınması oldu. Yeni mevzuat uyarınca, belirli başvuru türlerinin abone kayıt merkezleri üzerinden yapılmasına imkan tanıyan eski hüküm tamamen yürürlükten kaldırıldı; böylece tüm teknik takip ve müracaat süreçleri e-Devlet Kapısı üzerinde merkezileştirildi.

Yabancı misyon sahiplerinin cihazları beyaz listede kalacak

Yeni yönetmelikte, diplomatik muafiyeti bulunan kişilerin mobil cihaz kullanımlarına yönelik özel güvenlik sınırları çizildi. Dışişleri Bakanlığı tarafından kendilerine yasal vergi muafiyeti tanınan yabancı misyon kimlik kartı sahipleri, akıllı telefon kayıt başvurularını doğrudan kendilerine ait e-Devlet hesapları üzerinden gerçekleştirecek.

Sistem üzerinden beyan edilen kurumsal ve kişisel bilgiler, ilgili devlet mercileri tarafından elektronik veri tabanlarında doğrulandıktan sonra onay için BTK birimlerine aktarılacak. Şartları karşılayan cihazların IMEI numaraları, ilgili yabancı misyon mensubunun resmi kimlik kartının geçerlilik süresi boyunca beyaz listede tutularak kesintisiz erişime açık bırakılacak. Diplomatik görev süresi veya kimlik kartı geçerliliği sona eren cihazlar, yasal 120 günlük ek kullanım hakkının bitmesiyle birlikte siyah listeye alınarak haberleşmeye kapatılacak.

Arızalı anakart ve telefon değişimlerine resmi evrak zorunluluğu

Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen akıllı telefonların garanti veya teknik arıza nedeniyle tamamen değiştirilmesi ya da cihazın ana kart bileşeninin yenilenmesi durumunda uygulanacak prosedürler de sıkılaştırıldı. Mağduriyet yaşanmaması adına, ilk yasal kayıt başvurusunu gerçekleştiren pasaport veya kimlik sahibi, e-Devlet sistemi üzerinden şahsen IMEI değişim başvurusunda bulunabilecek.

Adli ve idari takibin sağlıklı yürütülebilmesi için teknik değişimi gerçekleştiren ithalatçı veya üretici firmanın düzenleyeceği resmi servis belgesinin şu kriterleri taşıması zorunlu kılındı:

• Değişimi yapan teknik firmanın tam ticari unvanı ve güncel iletişim bilgileri,

• İşlemin tamamen teknik bir arızaya bağlı olarak gerçekleştirildiğinin açık beyanı,

• Cihaza ait eski ve yeni IMEI numaralarının evrakta net biçimde yer alması,

• Yetkili firmanın resmi anteti, ıslak imzası veya kurumsal kaşesinin bulunması.

Söz konusu belgeler dijital ortamda kontrol edildikten sonra eski veri tabanındaki eşleşme iptal edilecek ve yeni donanım kimliği sisteme entegre edilecek.

Özellikle video akışı, otomatik yedekleme, uygulama güncellemeleri ve arka planda çalışan servisler, 5G bağlantısında daha fazla veri tüketebiliyor. Bu durum, kullanıcıların paket aşımı sonrası ek ücretlerle karşılaşma riskini artırıyor.

iPhone cihazlarda dikkat edilmesi gereken ayarlar

Apple marka akıllı telefonlarda 5G bağlantısını açmak ve veri kullanımını kontrol altında tutmak için bazı ayarların gözden geçirilmesi gerekiyor. Cihazlarda bu işlem, Ayarlar > Hücresel > Hücresel Veri Seçenekleri menüsünden yürütülüyor.

Ses ve veri seçeneği kontrol edilmeli

Bu bölümde yer alan “Ses ve Veri” sekmesinden 5G modu etkinleştirilebiliyor. Ancak bağlantının aktif hale getirilmesi tek başına yeterli görülmüyor; veri kullanım tercihleri de faturayı doğrudan etkiliyor.

Veri modu tercihi faturayı etkileyebiliyor

“Veri Modu” başlığı altında bulunan “5G’de Daha Fazla Veriye İzin Ver” seçeneği, cihazın yüksek hızdan sürekli yararlanmasına imkan tanıyor. Bu ayarın açık olması halinde telefon, bazı işlemlerde Wi-Fi yerine mobil veriyi daha yoğun kullanabiliyor.

Daha dengeli bir kullanım için bu seçeneğin “Standart” modda tutulması öneriliyor. Böylece sistemin kontrolsüz veri tüketiminin sınırlandığı ve internet paketinin daha verimli kullanılabildiği belirtiliyor.

Android telefonlarda veri tasarrufu öne çıkıyor

Android işletim sistemli cihazlarda da benzer şekilde şebeke ve veri yönetimi ayarları önem taşıyor. Kullanıcıların Ayarlar > Bağlantılar > Mobil Ağlar adımlarını izleyerek şebeke modunu 5G olarak güncelleyebildiği kaydedildi.

Arka plan veri kullanımı sınırlandırılabiliyor

Mobil veri tüketimini azaltmak için “Veri Kullanımı” menüsündeki “Veri Tasarrufu” özelliğinin etkinleştirilmesi gerekiyor. Bu ayar açık olduğunda, uygulamaların arka planda veri harcamasının önemli ölçüde sınırlandığı ifade ediliyor.

Özellikle sosyal medya, bulut depolama ve mesajlaşma uygulamalarının arka planda gerçekleştirdiği senkronizasyon işlemleri, fark edilmeden kota tüketebiliyor. Bu nedenle veri tasarrufu seçeneği, 5G döneminde öne çıkan önlemler arasında gösteriliyor.

Kota limiti belirlemek aşım riskini azaltıyor

Android cihazlarda yer alan “Faturalandırma döngüsü ve veri uyarısı” bölümü üzerinden kullanıcı bazlı GB sınırı tanımlanabiliyor. Belirlenen eşik aşıldığında cihazın mobil veri trafiğini otomatik olarak durdurabildiği belirtiliyor.

Bu sistem sayesinde kullanıcılar, paketlerinin ne kadarının tüketildiğini anlık olarak takip edebiliyor. Böylece ay sonuna yaklaşırken ortaya çıkabilecek sürpriz faturaların önüne geçilmesi hedefleniyor.

5G döneminde kontrolsüz kullanım ek ücrete yol açabiliyor

Yeni nesil mobil bağlantı teknolojisi, yüksek hız avantajı sunarken aynı zamanda daha dikkatli kullanım gerektiriyor. Uzmanların paylaştığı teknik öneriler, özellikle iPhone ve Android cihazlarda birkaç temel ayarın değiştirilmesiyle veri tüketiminin daha kontrollü hale getirilebildiğine işaret ediyor.

Kullanıcıların 5G deneyiminden yararlanırken, arka plan veri kullanımı, veri modu tercihi ve kota sınırı gibi başlıkları düzenli olarak gözden geçirmesi öneriliyor. Bu adımların, hem internet paketinin daha uzun süre kullanılmasına hem de ek ücret riskinin azaltılmasına katkı sağladığı vurgulanıyor.

Bu aşırı sıcaklık nedeniyle plazmanın herhangi bir materyalle fiziksel temas etmesi mümkün olmuyor. Bu nedenle füzyon sistemlerinde, plazmayı fiziksel temas olmadan “havada asılı” tutacak karmaşık üç boyutlu manyetik alanlar kullanılıyor.

Japon şirket manyetik bobin üretiminde yeni aşama duyurdu

Metinde yer alan bilgilere göre Japon girişim Helical Fusion, füzyon reaktörlerinin en karmaşık parçalarından biri olarak gösterilen yüksek sıcaklıkta süper iletken sarmal bobinleri, hata payı olmadan ve seri üretime uygun hassasiyetle üretecek bir sistem geliştirdiğini açıkladı.

Şirketin bu açıklaması, özellikle stellaratör tipi füzyon reaktörleri açısından dikkat çekti. Çünkü bugüne kadar plazmayı kararlı biçimde tutmak için gerekli olan bu karmaşık bobin yapılarının üretimi, sektörün en büyük mühendislik darboğazlarından biri olarak gösteriliyordu.

Plazmayı sabit tutma sorunu neden kritik görülüyor

Füzyon enerjisi, atom çekirdeklerinin on milyonlarca derecelik sıcaklıklarda birleşmesiyle ortaya çıkıyor. Bu nedenle temel sorun, plazmanın fiziksel olarak herhangi bir yapıya temas etmeden kontrol altında tutulması zorunluluğu olarak tanımlanıyor.

Metinde, bu amaçla kullanılan stellaratör reaktörlerinin son derece karmaşık manyetik bobinlere ihtiyaç duyduğu ve bu parçaların üretiminin onlarca yıldır çözülemeyen temel sorunlardan biri olduğu vurgulandı. Almanya’daki Wendelstein 7-X projesinin inşasının yirmi yılı aşması da bu zorluğun örneklerinden biri olarak aktarıldı.

“Darboğazı aştık” iddiası öne çıktı

Helical Fusion, tam da bu noktada tarihi bir adım attığını savundu. Şirket, geliştirdiği üretim sistemi sayesinde, yüksek sıcaklıkta süper iletken sarmal bobinlerin tekrarlanabilir ve hassas biçimde üretilebileceğini ileri sürdü.

Bu gelişmenin, teorik olarak sürekli çalışabilen stellaratör reaktörlerinin dev laboratuvar projeleri olmaktan çıkıp, ticari elektrik şebekelerine entegre edilebilecek endüstriyel tesislere dönüşmesinin önünü açabileceği belirtildi.

Helix Haruka ve Helix Kanata planı açıklandı

Şirketin, geliştirdiği teknolojiyi yalnızca teorik düzeyde bırakmayıp doğrudan sahaya taşımayı hedeflediği ifade edildi. İlk aşamada Helix Haruka adlı prototip ile sistemin plazma stabilitesi test edilecek.

Bu aşamada başarı sağlanması halinde ise Helix Kanata adlı ilk ticari reaktörün inşasına başlanacağı kaydedildi. Şirketin hedefinin, füzyon enerjisini 2040 yılı civarında elektrik şebekesine entegre etmek olduğu belirtildi.

ITER takvimiyle paralel hedef dikkat çekti

Helical Fusion’ın açıkladığı zamanlamanın, uluslararası ölçekte yürütülen dev bütçeli ITER programının ticari takvimiyle paralellik gösterdiği ifade edildi. Bu durum, özel sektör kaynaklı yeni girişimlerin artık yalnızca yardımcı projeler olarak değil, doğrudan küresel füzyon yarışının önemli aktörleri arasında görülmeye başladığını ortaya koydu.

Böylece füzyon teknolojisinde yalnızca devlet destekli büyük projelerin değil, özel sermayeli teknoloji şirketlerinin de belirleyici bir rol üstlenmeye başladığı mesajı öne çıktı.

Uzmanlar temkinli yaklaşımını koruyor

Metinde, uzmanlar ve eleştirmenlerin süreçle ilgili bazı temel çekinceleri sürdürdüğü de vurgulandı. Buna göre plazmanın kararlı tutulması, füzyon teknolojisindeki yapbozun yalnızca bir parçasını oluşturuyor.

Verimli enerji transferi, ekonomik uygulanabilirlik ve ticari ölçekte sürdürülebilir sistem kurulması gibi büyük teknik ve mali engellerin hâlâ aşılması gerektiği belirtiliyor. Bu nedenle son gelişme önemli bir adım olarak görülse de, ticari füzyon üretiminin önündeki tüm sorunların çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Özel sektörün füzyon yarışındaki rolü büyüyor

Süreçte dikkat çeken başlıklardan biri de özel sektörün giderek daha güçlü biçimde devreye girmesi oldu. Eskiden yalnızca büyük kamu bütçeleriyle yürütülen füzyon araştırmalarında, artık özel şirketlerin daha agresif ve hızlı hareket ettiği ifade edildi.

Helical Fusion örneğinde olduğu gibi özel sektörün risk alma kapasitesi ve inovasyon hızı, nükleer füzyonu yarım asırlık akademik bir hedef olmaktan çıkarıp endüstriyel teknolojiye daha hızlı dönüştürebilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor. Bu yönüyle Japon şirketin açıkladığı son adım, yalnızca teknik değil, aynı zamanda enerji sektörünün geleceği açısından da dikkat çeken bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Süreçle birlikte, mobil iletişim altyapısında önemli bir dönüşüm yaşanması ve yeni nesil teknolojilerin yaygınlaşması bekleniyor.

Türk Telekom’dan 81 il vurgusu

Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, şirketin 5G altyapısına ilişkin çalışmalarına dikkat çekti. Şahin, “En uzak köyden en yoğun şehirlere kadar bu başarının arkasında çalışanlarımızın emeği var” ifadelerine yer verdi.

Şahin ayrıca, “Dünü inşa eden bizdik, 5G ile geleceği inşa eden de biz olacağız” değerlendirmesinde bulundu. Paylaşımda, 5G hizmetinin 81 il genelinde sunulacağı vurgulandı.

5G hakkında doğru bilinen yanlışlar paylaşıldı

Türk Telekom, 5G teknolojisine ilişkin kamuoyunda sıkça dile getirilen yanlış bilgilere yönelik bilgilendirme de yaptı. Açıklamada, 5G’ye geçişle birlikte mevcut 4.5G hatlarının kullanılmaya devam edebileceği, 5G’den yararlanmak için ise uyumlu cihazların yeterli olacağı belirtildi.

Veri kullanımına ilişkin değerlendirmede, internet kotasının hızdan değil, kullanılan veri miktarından etkilendiği ifade edildi.

5G sadece hız artışıyla sınırlı değil

Yapılan bilgilendirmede, 5G’nin yalnızca daha hızlı internet anlamına gelmediği vurgulandı. Teknolojinin daha düşük gecikme süresi sunduğu, bu sayede online oyunlarda donmanın azaldığı ve görüntülü görüşmelerin daha akıcı hale geldiği kaydedildi.

Ayrıca 5G’nin yalnızca mobil telefonlarla sınırlı olmadığı, akıllı şehirler, otonom araçlar ve uzaktan sağlık hizmetleri gibi birçok alanda yeni uygulamaların önünü açtığı belirtildi.

Büyükşehirlerle sınırlı olmayacak

Açıklamada, 5G hizmetinin yalnızca büyükşehirlerde sunulacağı yönündeki algının doğru olmadığı ifade edildi. Türk Telekom’un 81 ilde 5G hizmeti sunmayı hedeflediği belirtilirken, teknolojinin ülke genelinde yaygınlaştırılmasının amaçlandığı kaydedildi.

Düzenlemenin temel hedefi, özellikle son dönemde sahte bağlantılar üzerinden yapılan dolandırıcılık girişimlerinin önüne geçmek olarak gösterildi. Böylece kullanıcıya ulaşmadan filtrelenecek mesajlarla, mobil iletişimde daha sıkı bir güvenlik hattı kurulması planlanıyor.

Link içeren SMS ve MMS’ler abonelere ulaştırılmayacak

Yeni kurallara göre, GSM operatörleri içinde URL bulunan SMS ve MMS mesajlarını abonelere iletemeyecek. Bu adımın özellikle yurt dışı kaynaklı dolandırıcılık mesajlarını engellemeye dönük olduğu belirtildi.

Son dönemde kullanıcıların telefonlarına gelen sahte banka, kargo, kampanya ve üyelik mesajlarındaki bağlantılar üzerinden çok sayıda dolandırıcılık girişimi yaşanmıştı. Hazırlanan düzenlemeyle bu tür içeriklerin daha kullanıcıya ulaşmadan sistem tarafından ayıklanması amaçlanıyor.

Dolandırıcılık, bahis ve panik amaçlı iletişim hedefte

Düzenleme kapsamında yalnızca linkli mesajlar değil, belirli içerik türleri de doğrudan hedef alınıyor. Buna göre iletişim kanalları üzerinden gönderilen dolandırıcılık amaçlı mesajlar, bahis ve kumar içerikli iletişimler ile vatandaşları korku ve paniğe sevk eden aramalar da engellenecek.

Bu çerçevede hem milli güvenliğin hem de kamu düzeninin korunmasının amaçlandığı ifade edildi. Yeni sistemle birlikte, zararlı içerik taşıyan iletişimlerin kullanıcıya ulaşmadan filtrelenmesi öngörülüyor.

Mesaj gönderim sistemlerine erişimde güvenli imza zorunlu olacak

Yeni uygulamanın bir diğer önemli ayağını, mesaj gönderim altyapısına yönelik güvenlik tedbirleri oluşturuyor. Buna göre SMS ve MMS gönderiminde kullanılan sistemlere erişim, daha sıkı kurallara bağlanacak.

Artık mesaj gönderimi yapacak kişi veya kurumların, ilgili sistemlere girişte güvenli elektronik imza kullanması zorunlu hale gelecek. Bu adımla birlikte kimlik doğrulama süreçlerinin güçlendirilmesi ve kötüye kullanımın önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tanıtım ve pazarlama aramalarına sınırlama geliyor

1 Nisan 2026’dan itibaren operatörler ve internet servis sağlayıcıları, başka firmaların müşterilerini arayarak tanıtım ve pazarlama yapamayacak. Bu kararın, özellikle son yıllarda artan yanıltıcı çağrı merkezi faaliyetlerini sona erdirmeye dönük olduğu belirtildi.

Özellikle “taahhüdünüz bitti” benzeri ifadelerle yapılan aramaların, kullanıcıları yeni sözleşmelere yönlendirmede kullanıldığı ifade edildi. Gerçekte taahhüdü devam eden abonelerin bu yöntemle farklı kampanyalara geçirilmeye çalışıldığı aktarıldı.

Yanıltıcı çağrılar tamamen durdurulmak isteniyor

Yeni düzenleme ile bu tür aramaların tamamen önüne geçilmesinin planlandığı bildirildi. Böylece kullanıcıların, gerçek dışı bilgilendirme yoluyla yeni aboneliklere veya farklı sözleşmelere yönlendirilmesinin engellenmesi hedefleniyor.

Pazarlama ve satış amacı taşıyan aramalardaki bu yeni sınırlama, özellikle internet ve mobil iletişim abonelikleri alanında tüketiciyi korumaya dönük en dikkat çekici başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Amaç tüketiciyi korumak ve güveni artırmak

BTK’nın hazırladığı kapsamlı düzenlemenin, hem tüketiciyi korumayı hem de elektronik haberleşme alanında güveni artırmayı amaçladığı ifade edildi. Yeni kurallarla birlikte, dijital iletişim üzerinden yürütülen dolandırıcılık vakalarının ciddi ölçüde azaltılması bekleniyor. BTK, elektronik haberleşme ve bilgi teknolojileri alanında düzenleme ve denetleme yetkisini yürüten kurum olarak faaliyet gösteriyor.

Böylece 1 Nisan 2026 sonrasında mobil kullanıcılar için hem mesajlaşma hem de arama trafiğinde daha sıkı bir filtreleme dönemine girilmiş olacak.

Yeni nesil teknolojiyle birlikte, uyumlu cihaz ve SIM karta sahip kullanıcıların çok daha yüksek hızlarda internet erişimi sağlayabileceği kaydedildi.

5G ile hızlar katlanacak

5G teknolojisi, mevcut 4.5G (LTE-Advanced) altyapısına kıyasla çok daha yüksek veri aktarım kapasitesi sunuyor. Günlük kullanımda 20-100 Mbps seviyesinde olan hızların, 5G ile birlikte 10 bin ila 20 bin Mbps seviyelerine kadar çıkabileceği ifade edildi.

Bu artış sayesinde yüksek çözünürlüklü içeriklerin saniyeler içinde indirilebildiği ve veri akışının çok daha hızlı gerçekleştiği belirtildi.

Gecikme süresi minimuma inecek

Yeni teknolojiyle birlikte yalnızca hız değil, gecikme sürelerinde de önemli bir düşüş yaşanacak. 5G’nin sunduğu düşük gecikme sayesinde, gerçek zamanlı uygulamalar daha etkin çalışabilecek.

Bu durumun özellikle uzaktan ameliyat, otonom araç sistemleri, sanal gerçeklik uygulamaları ve endüstriyel otomasyon gibi alanlarda önemli avantajlar sağlayacağı ifade edildi.

İnternet kullanımı ve kota uyarısı

Artan hızın, veri tüketimini de doğrudan etkilemesi bekleniyor. Özellikle video içeriklerin çok kısa sürede tamamen indirilebilmesi nedeniyle, kullanıcıların internet kotalarını daha hızlı tüketebileceği vurgulandı.

Uzmanlar, 5G’ye geçiş yapan kullanıcıların veri kullanımını yakından takip etmeleri gerektiğinin altını çizdi.

Sektörel dönüşüm etkisi bekleniyor

5G teknolojisinin yalnızca bireysel kullanıcılar için değil, birçok sektör için de dönüşüm anlamına geldiği ifade edildi. Sağlık, eğitim, lojistik ve üretim gibi alanlarda daha hızlı ve kesintisiz bağlantının yeni uygulamaların önünü açacağı kaydedildi.

Aynı anda çok daha fazla cihazın ağa bağlanabilmesi sayesinde, nesnelerin interneti (IoT) uygulamalarının da yaygınlaşması bekleniyor.

İddialara göre Apple, iPhone serisini aynı anda tanıtmak yerine farklı modelleri yılın farklı dönemlerinde piyasaya sürmeyi planlıyor. Bu strateji değişikliğinin özellikle iPhone 18 serisiyle birlikte uygulanabileceği ifade edildi.

Standart iPhone 18 modeli ertelenebilir

Sektör raporlarına göre iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max modellerinin geleneksel takvime yakın şekilde 2026 sonbaharında tanıtılması bekleniyor.

Buna karşılık serinin standart modeli olan iPhone 18’in lansmanının 2027 yılının ilk aylarına kaydırılabileceği belirtiliyor. Aynı dönemde iPhone 18e gibi daha uygun fiyatlı modellerin de piyasaya sürülebileceği konuşuluyor.

Apple iki aşamalı lansman modeline geçebilir

Uzmanlara göre Apple’ın üzerinde çalıştığı yeni plan, şirketin iPhone lansmanlarını iki aşamalı bir takvime bölmesini içeriyor. Buna göre üst segment modeller sonbaharda, daha uygun fiyatlı cihazlar ise ilkbahar döneminde tanıtılabilir.

Bu stratejinin amacı olarak üretim süreçlerini dengelemek, tedarik zinciri baskısını azaltmak ve yıl boyunca satış momentumunu korumak gösteriliyor.

Katlanabilir iPhone da gündemde

Sızıntılarda dikkat çeken bir başka detay ise Apple’ın üzerinde çalıştığı iddia edilen katlanabilir iPhone modeli oldu. İddialara göre bu cihazın da iPhone 18 Pro serisiyle birlikte 2026 sonbaharında tanıtılması mümkün görülüyor.

Apple tarafından iPhone 18’in lansman takvimiyle ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak teknoloji analistleri, söz konusu değişikliğin gerçekleşmesi halinde bunun Apple’ın iPhone lansman tarihleri açısından son yılların en büyük stratejik değişimlerinden biri olabileceğini belirtiyor.

Halihazırda bazı noktalarda test ve deneme amaçlı kullanılan teknoloji, nisan ayından itibaren resmi olarak vatandaşların kullanımına sunulacak. Böylece Türkiye’de yüksek hızlı mobil internet ve yeni nesil iletişim altyapısında önemli bir adım atılmış olacak.

İlk Bağlantıyı Cumhurbaşkanı Erdoğan Yapacak

5G’nin devreye alınmasına ilişkin törenin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda (BTK) düzenlenmesi planlanıyor. Törende sembolik olarak gerçekleştirilecek ilk bağlantının ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılması öngörülüyor.

Program kapsamında Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun, GSM operatörlerinin yöneticileriyle birlikte Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nden uzaktan bağlantı kurması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da bu bağlantı sırasında 5G üzerinden ilk temsili telefon görüşmesini gerçekleştirmesi planlanıyor.

Test Süreçleri Birçok Şehirde Devam Ediyor

5G teknolojisi şu ana kadar İstanbul Havalimanı, bazı stadyumlar, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde test ve deneme amacıyla kullanılmaya başlanmıştı.

Bunun yanı sıra İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Tekirdağ, Eskişehir ve Konya gibi şehirlerde de test çalışmaları devam ediyor. 1 Nisan itibarıyla ise teknoloji ülke genelinde 81 il merkezinde resmi olarak hizmete alınacak.

Saniyede 20 Gigabit Veri Aktarım Hızı

Yeni nesil mobil iletişim teknolojisi olan 5G, saniyede 20 gigabit seviyesine ulaşabilen veri aktarım hızları sunabilecek. Bu hız sayesinde mobil internet performansının mevcut 4.5G teknolojisine kıyasla çok daha yüksek seviyelere çıkması bekleniyor.

5G teknolojisi aynı zamanda gecikme süresini önemli ölçüde azaltacak. Bu durum özellikle uzaktan ameliyat, otonom araç sistemleri, sanal gerçeklik uygulamaları ve gerçek zamanlı veri gerektiren teknolojiler için önemli avantajlar sağlayacak.

Birçok Sektörde Dönüşüm Bekleniyor

Uzmanlara göre 5G teknolojisi yalnızca internet hızını artırmakla kalmayacak, aynı zamanda birçok sektörde teknolojik dönüşümü de beraberinde getirecek.

Özellikle sağlık, eğitim, lojistik ve üretim alanlarında daha hızlı veri aktarımı ve düşük gecikme süreleri sayesinde yeni uygulamaların yaygınlaşması bekleniyor. Ayrıca aynı anda çok daha fazla cihazın ağa bağlanabilmesi, nesnelerin interneti (IoT) gibi teknolojilerin kullanımını da hızlandıracak.

Yerli Ürün Kullanımı Artırılacak

5G yetkilendirmeleri kapsamında yerli ve milli teknoloji kullanımına yönelik yeni düzenlemeler de getirildi. Buna göre ilk yıl için yüzde 50 oranında yerli malı belgeli ürün kullanımı ve en az yüzde 5 oranında milli haberleşme ürünü kullanılması zorunlu olacak.

Takip eden yıllarda bu oranların kademeli olarak artırılarak yüzde 60 seviyesine çıkarılması planlanıyor. Bu hedef, daha önce 4.5G uygulamasında başlangıçta yüzde 30 olarak uygulanmış ve ilerleyen süreçte yüzde 45 seviyesine yükseltilmişti.

Operatörler Altyapı Çalışmalarını Sürdürüyor

Türkiye’de faaliyet gösteren Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone, 5G frekans paketlerini satın alarak ağlarını bu teknolojiye uygun hale getirmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Operatörler tarafından baz istasyonlarının ve altyapı ekipmanlarının 5G teknolojisini destekleyecek şekilde güncellenmesi için teknik hazırlıkların devam ettiği bildirildi.

5G İhalesinden 3,5 Milyar Dolarlık Gelir

5G frekans ihalesi 2025 yılının ekim ayında gerçekleştirildi. İhalede Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone, iki farklı frekans bandında toplam 11 paket için KDV dahil 3 milyar 534 milyon dolar teklif verdi.

Söz konusu ihale kapsamında operatörler, aldıkları frekansları 31 Aralık 2042 tarihine kadar kullanma hakkına sahip olacak.

Planlamaya göre 5G hizmetinin ilk etapta 81 il merkezinde devreye alınması, ardından iki yıl içinde Türkiye’nin tamamında erişilebilir hale gelmesi hedefleniyor.

OpenAI’den Yeni Erteleme Kararı

Teknoloji odaklı yayın organı TechCrunch’ta yer alan habere göre, OpenAI’nin üzerinde çalıştığı ChatGPT “yetişkin modu” özelliğinin yayınlanma süreci yeniden ertelendi. Söz konusu özelliğin, kimliği doğrulanmış yetişkin kullanıcıların belirli yetişkin içeriklerine erişmesine imkân tanıyacak şekilde tasarlandığı ifade edildi.

Ancak şirket, planlanan bu özelliğin devreye alınmasıyla ilgili takvimi yeniden gözden geçirme kararı aldı.

Öncelik Diğer Özelliklere Verildi

OpenAI adına açıklama yapan bir şirket sözcüsü, erteleme kararının gerekçesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Axios’a yapılan açıklamada, şirketin şu aşamada daha geniş kullanıcı kitlesini ilgilendiren ve daha yüksek önceliğe sahip geliştirmelere odaklandığı belirtildi.

Açıklamada, bu nedenle “yetişkin modu” özelliğinin lansmanının ileri bir tarihe ertelendiği ifade edildi.

Yeni Tarih Henüz Açıklanmadı

OpenAI yetkilileri, söz konusu özelliğin ne zaman kullanıma sunulacağına ilişkin herhangi bir yeni tarih paylaşmadı. Bu nedenle ChatGPT kullanıcılarının tartışma yaratan özellik için bir süre daha beklemesi gerekecek.

Yapay zeka teknolojilerinin hızla geliştiği bir dönemde, OpenAI’nin ChatGPT için planladığı yeni özelliklerin kademeli olarak devreye alınmaya devam ettiği belirtiliyor. Ancak “yetişkin modu” olarak adlandırılan uygulamanın ne zaman kullanıma sunulacağı konusunda belirsizlik sürüyor.

Regolit Simülasyonları ABD’den Getirildi

Yaklaşık 15 ay önce başlatılan proje kapsamında, Ay ve Mars yüzeyindeki toz, toprak ve kırık kaya yapısını temsil eden regolit simülantları ABD’den temin edildi.

Uzilday’ın yanı sıra EÜ Fen Fakültesi’nden Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız’ın da yer aldığı ekip, “Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi” başlıklı proje çerçevesinde çalışmalarını sürdürüyor.

Önce Ekstremofit Bitkilerle İyileştirme

Araştırmanın ilk aşamasında, yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlu koşullarda yaşayabilen ekstremofit bitkiler kullanıldı. Turpgiller familyasına ait schrenkiella parvula, arabis alpina (kazteresi) ve noccaea sempervivum türleri regolit benzeri ortamlarda yetiştirildi.

Bu bitkiler sayesinde regolit simülantlarında yüksek düzeyde bulunan metal ve tuz içeriğinin azaltılması hedeflendi. Elde edilen iyileştirme sonrasında ikinci aşamaya geçilerek domates yetiştirme denemeleri başlatıldı.

Domateslerde Meyve Elde Edildi

Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, Ay ve Mars regolitlerinin organik madde bakımından son derece fakir olduğunu, Dünya toprağından farklı olarak doğal biyolojik canlılık içermediğini ifade etti. Dünya’dan Ay ya da Mars’a toprak taşınmasının mümkün olmadığını belirten Uzilday, bu nedenle regolitleri tarıma elverişli hale getirme üzerine çalıştıklarını kaydetti.

Uzilday, ikinci aşamada metal ve tuz oranı azaltılmış regolit benzerlerinde domates yetiştirildiğini ve bazı örneklerde yüksek miktarda meyve elde edildiğini açıkladı. Çalışmanın ilerleyen safhalarında meyvelerin kalite özellikleri ve moleküler mekanizmalarının inceleneceğini belirtti.

Uzay biyolojisi alanında yürütülen araştırmaların, insanlığın Ay ve Mars’ta koloni kurma hedefleri doğrultusunda önem taşıdığı ifade edildi.

Hasat ve Kalite Analizleri Yapılacak

EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, regolit simülasyonlarında yetişen domateslerin gelişiminin sürdüğünü ve hasat olgunluğuna ulaşan meyvelerde detaylı kalite analizleri yapılacağını bildirdi.

Kaygısız, hem Dünya toprağında hem de regolit benzeri ortamlarda yetiştirilen domateslerin karşılaştırmalı olarak inceleneceğini belirterek, elde edilecek verilerin ürünlerin tüketilebilirliği ve verim potansiyeli açısından yol gösterici olacağını ifade etti.

Aralık 2024’te imzalanan stratejik iş birliği anlaşmasının ardından başlatılan kurulum süreci hız kazanırken, yatırım Baykar’ın Afrika kıtasındaki ilk büyük üretim üssü olma özelliğini taşıyor.

TB2 ve Akıncı TİHA üretilecek

Ben Slimane’de kurulacak tesiste Bayraktar TB2 ve Akıncı Taarruzi İnsansız Hava Aracı (TİHA) üretimi gerçekleştirilecek. Ayrıca, Fas Kraliyet Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçları doğrultusunda insansız hava araçlarının tasarımı, bakım ve onarımı ile savunma sanayine yönelik teknolojik sistem ve bileşen üretimi yapılacak.

Atlas Defense’in faaliyet alanı, yalnızca üretimle sınırlı kalmayacak; yeni nesil insansız hava araçlarının geliştirilmesi ve teknik destek süreçlerini de kapsayacak.

İşe alımlar başladı

Fas ve Afrika basınında yer alan haberlere göre, üretim öncesi ilk işe alım süreci başlatıldı. Morocco Intel, African Manager ve Agenzia Nova gibi yayın organları, fabrikanın açılış hazırlıklarının hızlandığını duyurdu.

Yayınlanan ilanlarda mekanik teknisyen, elektronik teknisyen, havacılık boyama teknisyeni, havacılık yapı teknisyeni ve test pilotu gibi pozisyonlar yer aldı. Bu gelişme, tesisin faaliyete geçme sürecinde somut adımların atıldığını gösteriyor.

Kraliyet Silahlı Kuvvetleri’ne yönelik üretim

Fas Resmi Gazetesi’nde yayımlanan karara göre, 250 milyon dolar sermayeli Atlas Defense şirketi, Fas merkezli iştirak olarak faaliyet gösterecek. Tesis, özellikle Fas Kraliyet Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarına yönelik insansız hava aracı üretimi ve bakımına odaklanacak.

Proje, Türkiye ile Fas arasındaki savunma sanayii alanındaki stratejik ortaklığın yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.

Türkiye’nin Afrika açılımı

Baykar’ın Fas yatırımı, Türkiye’nin Afrika kıtasındaki savunma sanayii varlığını güçlendiren adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Şirket daha önce Fas’a Bayraktar TB2 teslimatı gerçekleştirmişti.

Ben Slimane’de kurulacak üretim üssüyle birlikte, Türkiye merkezli savunma teknolojilerinin Afrika’da yerinde üretim süreci başlamış olacak. Bu yatırımın, iki ülke arasındaki teknik iş birliğini ve savunma sanayii alanındaki entegrasyonu artırması bekleniyor.

Mesleğiniz için tahmini yıl veriyor

Herkese açık olarak hizmet veren internet sitesinde, kullanıcıların yalnızca İngilizce iş unvanlarını girmeleri yeterli oluyor. Sistem, girilen mesleğe ilişkin otomasyon riski seviyesini, yapay zekâ nedeniyle iş kaybının öngörüldüğü yılı ve bu sürece kadar kalan tahmini süreyi paylaşıyor.

Platform ayrıca, kullanıcıya yapay zekâ çağında rekabet gücünü koruyabilmesi için atılması önerilen adımları içeren bir eylem planı da sunuyor. Böylece yalnızca risk analizi değil, aynı zamanda uyum sürecine yönelik yönlendirmeler de sağlanıyor.

Sorgulama işlemi ise oldukça basit şekilde ilerliyor. Meslek adı ilgili kutucuğa yazıldıktan sonra “Check My Job” butonuna tıklanıyor ve sonuç ekranında risk seviyesi, tahmini yıl ve diğer değerlendirmeler görüntüleniyor.

Küresel kurumların verilerine dayanıyor

Platformun sunduğu analizlerin, basit bir algoritmik tahminden ibaret olmadığı belirtiliyor. Sitenin; Dünya Ekonomik Forumu (WEF), Goldman Sachs, Gartner ve McKinsey gibi uluslararası kurumların yayımladığı rapor ve veriler temel alınarak oluşturulduğu ifade ediliyor.

Yapay zekânın özellikle rutin ve tekrar eden görevleri otomatikleştirme kapasitesinin artması, bazı mesleklerde dönüşüm ya da daralma beklentisini güçlendirirken, uzmanlar bu sürecin aynı zamanda yeni iş alanları da yaratabileceğine dikkat çekiyor.

TheGreatDisplacement.ai, yapay zekâ kaynaklı istihdam dönüşümüne ilişkin küresel verileri bireysel meslekler düzeyinde görünür kılmayı amaçlarken, çalışanlara geleceğe yönelik planlama yapma imkânı sunmayı hedefliyor.

Reklamlar hangi kullanıcıları kapsıyor?

Yeni uygulama kapsamında reklamlar, ilk etapta iki kullanıcı grubuna gösterilecek. Buna göre, ChatGPT’yi ücretsiz kullanan Free katmanındaki kullanıcılar ile aylık 8 dolar karşılığında sunulan ChatGPT Go aboneleri reklamlarla karşılaşacak.

Buna karşın Plus, Pro, Business ve Enterprise gibi üst segment abonelik paketlerine sahip kullanıcılar, ChatGPT’yi reklamsız şekilde kullanmaya devam edecek.

Yanıtların içeriği etkilenmeyecek

OpenAI, reklam uygulamasının yapay zekanın ürettiği yanıtların doğruluğunu ve tarafsızlığını etkilemeyeceğini vurguladı. Şirketten yapılan açıklamada, reklamların sohbet akışının içine yerleştirilmeyeceği, yanıtların altında ve “sponsorlu” etiketiyle açıkça belirtilerek gösterileceği ifade edildi.

Ayrıca, kullanıcıların kişisel verilerinin ve sohbet içeriklerinin reklam verenlerle paylaşılmadığı, reklamların yalnızca mevcut konuşma başlığıyla bağlantılı genel öneriler şeklinde sunulduğu bilgisi paylaşıldı.

Hassas konular ve yaş sınırı uygulaması

Reklam modelinde etik sınırların uygulanacağı da açıklandı. Buna göre, 18 yaş altındaki kullanıcılara reklam gösterilmeyecek. Sağlık, ruh sağlığı ve siyaset gibi hassas veya düzenlemeye tabi başlıklarda yapılan sohbetlerin yanında ise herhangi bir reklam yer almayacak.

Kullanıcılar, gördükleri reklamlar hakkında geri bildirimde bulunabilecek, ilgilerini çekmeyen reklamları gizleyebilecek ya da reklam kişiselleştirme seçeneklerini tamamen kapatabilecek.

Sürdürülebilir gelir modeli hedefi

OpenAI, bu uygulamayı bir “öğrenme ve test süreci” olarak tanımlarken, amaçlarının kullanıcı deneyimini olumsuz etkilemeden sürdürülebilir bir gelir modeli oluşturmak olduğunu bildirdi.

“Ay Daha Hızlı Bir Hedef”

Musk, paylaşımında “Öncelik medeniyetin geleceğini güvence altına almak ve Ay daha hızlı bir hedef” ifadesini kullandı. Bu açıklama, SpaceX’in ilk insanlı Ay görevine Mart 2027’de başlamayı planladığı yönündeki haberlerle örtüştü.

Uzun süredir Mars’ta şehir kurma fikrini savunan Musk’ın, bu planı 5 ila 7 yıl içinde hayata geçirmesi bekleniyordu. Ancak son açıklamalar, şirketin kısa vadeli odağının Ay olacağını ortaya koydu.

Mars Görevleri Ertelendi

Elon Musk, geçtiğimiz yıl yaptığı değerlendirmelerde 2026 yılı sonuna kadar Mars’a insansız bir görev gönderme hedefinden söz etmişti. Ancak Ay projelerinin öne alınmasıyla birlikte bu takvimin ötelenebileceği değerlendiriliyor.

ABD, bu on yıl içinde insanları yeniden Ay’a götürme konusunda Çin ile yoğun bir rekabet içerisinde bulunuyor. İnsanlığın Ay’a son inişi, 1972 yılında gerçekleştirilen Apollo 17 göreviyle yapılmıştı.

SpaceX ve xAI Hamlesi Dikkat Çekti

Musk, kısa süre önce SpaceX’in yapay zekâ şirketi xAI’i bünyesine kattığını da duyurdu. Açıklanan anlaşmaya göre SpaceX’in değeri 1 trilyon dolar, xAI’in değeri ise 250 milyar dolar olarak belirlendi.

Bu hamlenin, SpaceX’in uzay tabanlı veri merkezi projelerini güçlendirme amacı taşıdığı değerlendiriliyor. Musk’ın Ay odaklı stratejisinin, şirketin uzun vadeli teknoloji ve altyapı planlarıyla bağlantılı olduğu ifade ediliyor.

Togg tarafından yapılan açıklamada, yeni rengin tasarımında Adana Çukurova’nın pamuk tarlalarından ilham alındığı belirtildi. “Seyhan” adı verilen yeni beyaz renk seçeneğinin, T10X ve T10F modellerinde kullanılacağı ifade edildi.

Akdeniz Bölgesi renk paletine dahil edildi

Yeni renk “Seyhan” ile birlikte Togg’un renk paletine Akdeniz Bölgesi’nden de bir ilham kaynağı eklenmiş oldu. Şirket, daha önce Türkiye’nin farklı bölgelerinden esinlenerek oluşturduğu renk seçeneklerini kullanıcıların beğenisine sunmuştu.

Togg’un mevcut renk seçenekleri arasında şu renkler yer alıyor:

• Anadolu

• Gemlik

• Oltu

• Kula

• Kapadokya

• Pamukkale

• Urla

• Ayder

• Mardin

Yeni renk “Seyhan” ile bu listeye Akdeniz temalı yeni bir seçenek daha eklenmiş oldu.

Şubat ayına özel kampanya: 750 bin TL’ye yüzde 0 faiz

Togg, şubat ayında yeni renk seçeneğiyle birlikte finansman destek kampanyalarını sürdüreceğini açıkladı. Buna göre bireysel ve kurumsal kullanıcılar, belirli model ve versiyonlarda 750 bin lira tutarında, 12 ay vadeli ve yüzde 0 faizli kredi imkânından yararlanabilecek.

Açıklamaya göre, T10F V2 ile T10X ve T10F 4More versiyonları için:

• 750 bin TL

• yüzde 0 faiz

• 12 ay vade

seçeneği sunuluyor.

T10X V2 için ayrıca 500 bin TL’lik 0 faiz seçeneği

Şirketin duyurusunda, kullanıcılar için bir diğer alternatifin de T10X V2 modeline yönelik olduğu belirtildi. Buna göre T10X V2 modelinde:

• 500 bin TL

• yüzde 0 faiz

• 12 ay vade

kredi seçeneği de kampanya kapsamında yer alıyor.

Togg, daha yüksek tutarda kredi kullanmak isteyenler için ise farklı vade ve faiz oranlarında alternatif finansman seçenekleri sağlandığını bildirdi.

Bireysel kullanıcılar için farklı kredi ve vade seçenekleri

Togg’un açıklamasına göre bireysel kullanıcılar, sıfır faiz kampanyasına ek olarak farklı finansman paketlerinden de yararlanabiliyor. Buna göre:

• T10X ve T10F V2 için:
  1 milyon 700 bin TL kredi, yüzde 2,37 faiz, 48 ay vade

• T10X ve T10F V1 için:
  1 milyon 300 bin TL kredi, yüzde 2,41 faiz, 48 ay vade

• T10X ve T10F 4More versiyonu için:
  1 milyon 500 bin TL kredi, yüzde 2,32 faiz, 36 ay vade

seçenekleri sunuluyor.

Kurumsal kullanıcılar için finansman imkanları da açıklandı

Kurumsal kullanıcılar için de ayrı kredi paketleri oluşturulduğu bildirildi. Buna göre:

• T10X ve T10F V1 için:
  1 milyon 300 bin TL kredi, yüzde 2,69 faiz, 48 ay vade

• T10X ve T10F V2 ile 4More versiyonu için:
  1 milyon 900 bin TL kredi, yüzde 2,66 faiz, 48 ay vade

finansman imkânları sağlanıyor.

The Hill’in aktardığı bilgilere göre, North California federal mahkemesine sunulan dava dosyasında, sürecin Google’ın sesli asistan hizmeti Google Assistant ile ilgili şikâyetler doğrultusunda başlatıldığı belirtildi.

Google Assistant Kayıtları Tartışma Yarattı

Dava dosyasında yer alan iddialara göre, Google Assistant’ın yalnızca “Hey Google” veya “Okay Google” gibi komutlar verildiğinde ya da cihaz üzerindeki bir tuşa basıldığında kayıt yapması gerekirken, bu komutlar kullanılmadığı durumlarda da kullanıcıların özel konuşmalarını kaydettiği öne sürüldü.

Söz konusu kayıtların, Google telefonları, akıllı ev hoparlörleri, dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve kablosuz kulaklıklar dahil olmak üzere birçok farklı cihazı kapsadığı ifade edildi.

Google: Risk ve Maliyeti Önlemek İçin Uzlaştık

Google tarafından yapılan açıklamada, uzun sürebilecek bir hukuki sürecin yaratacağı belirsizlik, risk ve maliyetten kaçınmak amacıyla uzlaşma yoluna gidildiği ve 68 milyon dolarlık ödemenin kabul edildiği bildirildi.

Uzlaşmanın resmiyet kazanabilmesi için, ABD Bölge Yargıcı Beth Labson Freeman’ın onayı gerektiği kaydedildi.

Apple da Benzer Davada Anlaşmaya Gitmişti

Benzer bir gelişme, kısa süre önce Apple cephesinde de yaşanmıştı. ABD’li teknoloji şirketi Apple, sesli asistan hizmeti Siri’nin kullanıcı gizliliğini ihlal ettiği iddiasıyla açılan toplu davada, 3 Ocak’ta anlaşmaya vararak 95 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etmişti.

Davos’ta Dikkat Çeken Açıklamalar

Musk, İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen 56. Dünya Ekonomik Forumu (WEF) kapsamında katıldığı bir oturumda, yapay zeka ve robotik alanındaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ücretsiz yapay zeka ve robot teknolojilerinin yaygınlaşmasının, küresel ekonomide benzeri görülmemiş bir büyümeyi beraberinde getireceğini ifade etti.

Musk, geleceğe ilişkin öngörüsünü şu sözlerle aktardı: “O kadar çok robot üretileceğini düşünüyorum ki, bunlar tüm insan ihtiyaçlarını karşılayacak ve sayıları insanlardan fazla olacak.”

“Bolluk Dolu Bir Geleceğe Doğru Gidiyoruz”

Geleceğe dair iyimser olduğunu vurgulayan Musk, tarihin en ilginç dönemlerinden birinin yaşandığını söyledi. Yaşlanmanın çözülebilir bir sorun olduğunu ifade eden Musk, uzun yaşamın toplumsal durağanlık riskleri barındırabileceğini ancak yaşlanmayı yavaşlatmanın hatta tersine çevirmenin mümkün olabileceğini belirtti.

Yapay Zekanın Önündeki En Büyük Engel: Enerji

Musk, yapay zekanın yaygınlaşmasının önündeki en büyük engelin elektrik enerjisi olduğuna dikkat çekti. Yapay zeka çiplerinin üretim hızının katlanarak arttığını, buna karşın elektrik üretimindeki artışın sınırlı kaldığını belirten Musk, çok yakında kullanılabilecek olandan daha fazla çip üretileceğini dile getirdi.

Çin’in enerji üretimindeki hızlı artışına değinen Musk, özellikle güneş enerjisi kapasitesinin dikkat çekici seviyelere ulaştığını ifade etti. ABD’de ise güneş enerjisine yönelik yüksek gümrük vergilerinin maliyetleri artırdığını kaydetti.

Güneş Enerjili Yapay Zeka Uyduları Planı

Güneşin en büyük enerji kaynağı olduğunu vurgulayan Musk, SpaceX ile birlikte güneş enerjisiyle çalışan yapay zeka uyduları fırlatmayı planladıklarını açıkladı. Bu adımın, yapay zeka altyapısına enerji desteği sağlaması hedefleniyor.

Tesla’nın İnsansı Robotu Optimus

Musk, Tesla fabrikalarında “Optimus” adı verilen insansı robotların halihazırda basit görevleri yerine getirdiğini söyledi. Bu robotların yıl sonuna kadar daha karmaşık görevler yapabilecek seviyeye gelmesinin beklendiğini belirten Musk, “Gelecek yılın sonunda insansı robotları satmaya başlayacağımızı düşünüyoruz.” dedi.

Robotaxi ve Otonom Sürüş Hedefleri

Musk ayrıca, Tesla’nın bazı şehirlerde başlattığı Robotaxi hizmetinin yıl sonuna kadar ABD genelinde yaygınlaşmasının hedeflendiğini aktardı. Avrupa’da denetimli tam otonom sürüş için önümüzdeki ay onay alınmasının, Çin’de ise benzer bir takvimin uygulanmasının beklendiğini kaydetti.

“Geleceğe İyimser Bakılmalı”

Yapay zekanın ilerleme hızına dikkat çeken Musk, en geç gelecek yılın sonunda yapay zekanın herhangi bir insandan daha zeki olabileceğini, yaklaşık 5 yıl içinde ise tüm insanlıktan daha akıllı hale geleceğini ifade etti. Musk, geleceğe iyimser bakmanın önemine vurgu yaparak, iyimser olup yanılmanın, kötümser olup haklı çıkmaktan daha iyi olduğunu söyledi.

NATO’nun hava, kara ve deniz unsurları arasındaki taktik veri haberleşmesini planlayan en kritik yazılım için yürütülen ihale süreci sonuçlandı. NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCIA) tarafından düzenlenen değerlendirmede, HAVELSAN tarafından geliştirilen “JICO Otomatik TDL Aracı”, en yüksek teknik puanı alarak tek sağlayıcı olarak seçildi. 18 Aralık 2025’te imzalanan sözleşmeyle, NATO’nun taktik veri ağlarının planlaması Türk mühendisliğine emanet edildi.

Taktik veri linklerinin “merkezi sinir sistemi”

Modern orduların “merkezi sinir sistemi” olarak tanımlanan Taktik Data Link Yönetim Merkezleri, hava, kara ve denizdeki dost unsurların aynı taktik resmi görmesini ve aynı dili konuşmasını sağlıyor. Bu merkezlerde kullanılan Ağ Planlama Yazılımı, farklı platformlar arasındaki veri paylaşımını koordine eden kritik bir rol üstleniyor.

İhbar ve komuta kontrol merkezleri, erken ihbar uçakları, savaş uçakları, gemiler, radarlar ve füze sistemleri; Link-11, Link-16, Link-22, VMF ve JREAP gibi farklı protokoller üzerinden iletişim kuruyor. HAVELSAN’ın geliştirdiği yazılım, bu karmaşık yapı içinde hangi unsurun, hangi link üzerinden, hangi kripto ve frekansta, ne zaman haberleşeceğini önceden planlayarak veri trafiğini yönetiyor.

Canlı gösterimde en yüksek teknik puan

NATO’nun acil ihtiyaç kapsamında başlattığı tedarik sürecinde, Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargahı (SHAPE) tarafından kullanılan Müşterek Arayüz Kontrol Subaylarının (JICO) çoklu link planlama görevlerinin otomatikleştirilmesi hedeflendi. Bu doğrultuda NCIA tarafından yayımlanan bilgi istek dokümanı sonrasında davet edilen firmalar canlı gösterime katıldı.

Gerçekleştirilen teknik değerlendirmelerde HAVELSAN’ın Taktik Data Link Yönetim Merkezi Ağ Planlama Yazılımı, NATO temsilcilerinden en yüksek teknik puanı aldı. Değerlendirme sürecinin ardından “JICO Automated TDL Tool” yazılımının tek kaynak olarak HAVELSAN’dan tedarik edilmesine karar verildi ve karar NATO Yatırım Komitesi tarafından onaylandı.

Muharebe sahasında hız, güvenlik ve süreklilik

Söz konusu yazılım sayesinde, farklı teknoloji seviyelerine ve üretim yıllarına sahip askeri unsurlar, aynı ağ içinde kesintisiz veri paylaşımı yapabiliyor. Kısıtlı radyo frekanslarının en verimli şekilde kullanılması, ağ tıkanıklıklarının önlenmesi ve unsurların kör noktada kalmaması bu planlama ile mümkün oluyor.

Ayrıca muharebe sırasında bazı unsurların ağdan ayrılması durumunda, alternatif iletişim senaryoları önceden tanımlanarak ağın sürekliliği sağlanıyor. Şifreli ve karıştırmaya dayanıklı veri iletimi, yüksek güvenlik sunarken; hedef bilgilerinin saniyeler içinde ilgili unsurlara aktarılması, dost ateşi riskinin azaltılmasına katkı sağlıyor.

Bu gelişmeyle birlikte, NATO’nun taktik veri haberleşmesinde kullanılan en kritik planlama altyapılarından biri, Türk savunma sanayisinin imzasını taşıyacak.

Grok Botuna Ait Belgeler İçin Saklama Talimatı

BloombergHT’de yer alan habere göre Avrupa Komisyonu, X platformuna yapay zekâ sohbet botu Grok ile bağlantılı tüm dahili belge ve verilerin 2026 yılının sonuna kadar muhafaza edilmesi talimatını iletti. Bu kararın, Komisyonun yürüttüğü incelemeler kapsamında alındığı belirtildi.

Yasa Dışı İçerik Gerekçesiyle Baskı Artıyor

Brüksel yönetimi, söz konusu adımı platformda yasa dışı içeriklerin yayılmasına ilişkin endişeler nedeniyle attığını ifade ediyor. Komisyon yetkilileri, dijital platformların Avrupa Birliği mevzuatına uyum sağlamasının zorunlu olduğunu vurgularken, X’e yönelik denetimlerin bu çerçevede yoğunlaştırıldığını kaydediyor.

Daha Sert Müdahale Sinyali

Avrupa Komisyonu’nun aldığı karar, X’e yönelik daha derin ve bağlayıcı düzenlemelerin gündeme gelebileceğine dair bir sinyal olarak değerlendiriliyor. Bu süreçte, platformun faaliyetlerinin Avrupa Birliği’nin dijital düzenlemeleriyle uyumu mercek altına alınıyor.

İfade Özgürlüğü Tartışmaları Yeniden Gündemde

Eleştirmenler ise Komisyonun yaklaşımının güvenlik kaygılarından ziyade merkezi denetimi güçlendirmeye yönelik olduğu görüşünü dile getiriyor. Bu çerçevede, AB ile X yönetimi arasında dijital ifade özgürlüğü konusunda süregelen gerilimin yeni bir aşamaya geçtiği yorumları yapılıyor.

1 Saat ve 12 Saatlik Yeni Seçenekler

Test aşamasındaki yeniliğe göre, “Varsayılan mesaj süresi” bölümüne iki yeni seçenek eklenmesi planlanıyor. Mevcut durumda sunulan 90 gün, 7 gün ve 24 saatlik otomatik silme sürelerine ek olarak, 1 saat ve 12 saat gibi daha kısa zaman aralıkları da kullanıcıların tercihine sunulacak.

Bu yeni seçenekler sayesinde, özellikle kısa süreli ve geçici paylaşımlar yapan kullanıcıların sohbetlerini daha kontrollü şekilde yönetmesi hedefleniyor.

Sadece Yeni Sohbetlerde Geçerli Olacak

Ayarın etkinleştirilmesi durumunda, yeni başlatılan bireysel sohbetlerde geçerli olacağı belirtildi. Daha önce başlatılmış konuşmalar ise bu değişiklikten etkilenmeyecek. Böylece kullanıcılar, yeni sohbetler için farklı mesaj saklama süreleri belirleyebilecek.

Gizlilik Odaklı Kullanım Amaçlanıyor

WhatsApp’ın test ettiği bu özellikle birlikte, mesajların sohbet geçmişinde gereğinden uzun süre kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Kısa süreli silme seçenekleri, özellikle gizlilik hassasiyeti yüksek kullanıcılar için daha esnek bir kullanım sunacak.

Ne Zaman Kullanıma Sunulacak?

Yeni özelliğin tüm kullanıcılara ne zaman sunulacağına dair resmi bir açıklama henüz yapılmadı. Test sürecinin ardından özelliğin kademeli olarak kullanıma açılması bekleniyor.