Türkiye'nin en çok tüketilen tarım ürünlerinden biri olan patates, bu yıl plansız üretim ve arz fazlası nedeniyle üreticiyi zor durumda bıraktı. Ülkemizin yıllık 5 milyon tonluk patates tüketimine karşın, 2024 yılında 6,5 milyon tonluk üretim gerçekleşti. Bu da 1,5 milyon tonluk arz fazlası anlamına geliyor. Fazlalık, tarlada fiyatların düşmesine neden olurken, çiftçiler maliyetlerini karşılayamadıkları gerekçesiyle isyan ediyor.
Arz Fazlası Krizi
Nevşehir Ziraat Odası Başkanı Kahraman Kaya, 2024 yılında 1 milyon 600 bin hektar alanda üretilen 6,5 milyon ton patatesin, tüketim rakamlarının çok üzerinde olduğunu belirtti. Kaya, Kapadokya bölgesindeki doğal soğuk hava depolarında 2 milyon 100 bin ton patatesin beklediğini, ancak ihracat kanallarının yetersiz olması nedeniyle ürünlerin elde kaldığını ifade etti. İhraç edilen ülkelerdeki gümrük vergilerinin yüksekliği, ihracatı sınırlayan en büyük sorunlardan biri olarak görülüyor. Kaya, ihracat kolaylığı sağlanmadığı takdirde üreticinin büyük zarar edeceğini vurguladı.
Tarla ve Market Fiyatları Arasındaki Uçurum
Afyon ve Nevşehir gibi önemli üretim merkezlerinde patatesin tarladaki alım fiyatı 2,5 liraya kadar düşerken, marketlerde aynı ürün 10-14 lira arasında satılıyor. Çiftçi Mehmet Eren, üretim maliyetlerinin 5-6 lira olduğunu belirterek, bu fiyatlarla kazanç elde etmenin mümkün olmadığını söyledi. “Tarlada 2,5 lira, markette 12,5 lira. Bu kadar fark çok fazla. Madem bizden bu kadar ucuza alıyorlar, markette 8 liraya satsınlar. Hem biz kazanalım hem vatandaş uygun fiyata yesin” dedi.
İhracat ve Destek Talepleri
Nevşehir Ziraat Odası Başkanı, Ukrayna, Makedonya, Gürcistan, Azerbaycan ve Irak gibi ülkelere ihracat yapıldığını ancak bu hacmin yetersiz olduğunu belirtti. Kaya, ihracatın artırılması ve gümrük vergilerinin düşürülmesiyle üreticinin rahatlatılabileceğini söyledi. Ayrıca, çiftçilere elde kalan ürünlerin satışı konusunda devlet desteği çağrısında bulundu.
Çiftçiler Çözüm Bekliyor
Uzmanlar, tarımsal planlamanın önemine dikkat çekerek, çiftçilerin zarar etmesini önleyecek politikalar geliştirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Üretimin ihtiyaçlara göre planlanması, ihracatın artırılması ve fiyat dengesinin sağlanması, hem üretici hem de tüketici için sürdürülebilir bir çözüm olarak görülüyor.