Türk tıbbının efsane ismi Prof. Dr. Gazi Yaşargil, 100 yaşında hayata veda etti. “Yüzyılın Beyin Cerrahı” olarak anılan ve modern nöroşirürjinin kurucularından sayılan Yaşargil’in ölüm haberini Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu duyurdu. Bakan Memişoğlu, bilim dünyasına büyük katkılar sunan Yaşargil’in hayatını bilime adamış bir öncü olduğunu vurguladı.
Gazi Yaşargil, 1925 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Türkiye’deki tıp eğitiminden sonra İsviçre’de yüksek lisans ve nöroşirürji uzmanlığı yaparak tıp kariyerini uluslararası bir düzeye taşıdı. Bern Üniversitesi’nde psikiyatri alanında çalıştıktan sonra beyin cerrahisine yöneldi. 1953 yılında Basel Üniversitesi’nde çalışmaya başladı, 1965’te Zürih Üniversitesi'nde yardımcı profesör, 1973’te ise profesör olarak nöroşirürji bölümünün başına geçti.
Amerika’daki Vermont Üniversitesi’nde mikrovasküler cerrahi üzerine yaptığı çalışmalar, bu alanda çığır açıcı nitelikteydi. Cerrahinin sınırlarını genişleten Yaşargil, mikroskopla yapılan beyin ameliyatlarına öncülük etti. 1967 yılında ilk beyin bypass ameliyatını gerçekleştirdi. Cerrahide kullanılan ekipmanların yetersizliğini fark ederek kendi tasarladığı cerrahi klipsler ve mikroskop sistemleriyle tıpta yenilikler başlattı.
Beyin cerrahisine katkı sağlayan en önemli buluşlarından biri olan Leyla retraktörü, cerrahların beyin dokusuna zarar vermeden ameliyat yapabilmesini sağladı. Bunun yanında geliştirdiği “Kayan Mikroskop” sistemi, ameliyatlarda görüş alanını genişleterek cerrahlara büyük kolaylık sundu. Bu yenilikçi ekipmanlar, bugün hâlâ dünya çapında birçok operasyonda kullanılmaya devam ediyor.
Yaşargil’in uluslararası bilim dünyasındaki yeri, aldığı unvan ve ödüllerle de tescillendi. 1999’da Amerikan Nörolojik Cerrahlar Kongresi tarafından "Yüzyılın Beyin Cerrahı" seçildi. Avrupa Nörolojik Cerrahlar Birliği’nden onur madalyası aldı. Onun hayatı ve başarıları, 2021 yılında ABD'de gösterime giren “Master of Brains, Gazi Yaşargil” adlı belgesele de konu oldu. Yaşargil, 20. yüzyılın en etkili beyin cerrahlarından biri olarak Harvey Cushing ile birlikte anılıyor.
2000 yılında Cumhuriyet Gazetesi tarafından Atatürk ve İbn Sina ile birlikte son bin yılın en büyük 10 Türk’ü arasında gösterilen Gazi Yaşargil, yalnızca bilim dünyasına değil, aynı zamanda insanlığa da örnek bir yaşam sundu. Tıp teknolojisine ve cerrahi tekniklere yaptığı katkılar, modern beyin cerrahisinin temelini oluşturdu. Onun mirası, geleceğin cerrahlarına yol göstermeye devam edecek.