Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) eylül ayında gerçekleştireceği Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına yönelik faiz beklentileri netleşiyor. Ekonomist Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, TCMB'nin eylülde 300 baz puanlık bir indirim yapabileceğini öngördü. Bu tahmin, geçtiğimiz toplantıda uygulanan 300 baz puanlık indirimle faizin yüzde 43 seviyesine çekilmesinin ardından geldi.
Enflasyonda Sürpriz Gerileme ve Detayları
Temmuz ayına ait enflasyon verileri, piyasa beklentilerinin altında kalarak dikkat çekti. TÜİK’in açıkladığı verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) temmuz ayında aylık bazda yüzde 2,06; yıllık bazda ise yüzde 33,52 olarak gerçekleşti. Son üç aya bakıldığında, enflasyonun sürekli olarak öngörülerin altında kaldığı gözlemleniyor.
Eryılmaz, bu düşüşte en fazla etkili olan kalemin giyim ve ayakkabı grubu olduğunu belirtti. Temmuzda bu kategoride yüzde 5,82 oranında bir gerileme yaşandı. Ona göre bu gelişme, hem iç talebin zayıflaması hem de sezon ortasında yapılan indirim kampanyalarının etkisiyle ortaya çıktı.
İç Talep Azaldı, Enflasyon Düştü
Giyim kalemindeki sert düşüş bazı çevrelerde TÜİK verilerinin güvenirliğiyle ilgili soru işaretleri doğursa da, sektör temsilcileri bu gerilemeyi olağan karşılıyor. Özellikle iç piyasada yaşanan yavaşlama, fiyatların geri çekilmesinde önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Öte yandan taze meyve ve sebze gibi işlenmemiş gıda ürünlerinde de düşüş yaşanması, enflasyonun düşmesine katkı sağladı. Ancak işlenmiş gıda fiyatlarındaki artış eğilimi devam ediyor ve bu durumun dengelenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Temmuz verilerinin bir kısmının, yönetilen fiyatlar ve vergi artışlarının etkisiyle şekillenmiş olduğunu belirten Eryılmaz, bu etkilere rağmen genel fiyat artışının sınırlı kalmasını olumlu buldu. Yönetilen fiyatlar dışlandığında, aylık ana enflasyon eğiliminin yüzde 2’nin altına düştüğü görülüyor. Özellikle çekirdek enflasyondaki yatay seyir, para politikası açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Hizmet Grubu Enflasyonu Yukarı Çekiyor
Enflasyonun olumlu taraflarına karşın, bazı kalemlerde hâlâ yüksek oranlar dikkat çekiyor. Eryılmaz, hizmet grubunun, özellikle de kira kaleminin enflasyonu yukarı çektiğini belirtti. Konut grubundaki yüzde 5,78’lik temmuz artışı ve doğalgaz zammı bu yükselişe neden oldu. Eğitim, lokanta, otel ve sağlık gibi alanlardaki yüksek oranlar da devam ediyor. Yıllık bazda en fazla artış yüzde 75,54 ile eğitimde görülürken; konut grubu yüzde 62 ile ikinci sırada yer aldı. Hizmet grubundaki yıllık artış genel olarak yüzde 48,5 düzeyinde gerçekleşti.
Enflasyon verilerinin beklentilerin altında kalması, finansal piyasalarda olumlu bir hava yarattı. Borsa İstanbul BIST 100 endeksi, daha önce geçemediği 10.750 seviyesini aşıp 10.926 puanı gördü ve günü 10.853 seviyesinden kapattı. Bu sıçramanın arkasında, eylülde gerçekleşmesi beklenen faiz indiriminin etkili olduğu belirtiliyor.
Veri öncesinde piyasada 250-300 baz puanlık bir indirim konuşulurken, enflasyon sonrası bu beklenti 300-350 baz puana yükseldi. Bazı analizlerde, 350 baz puanın da üzerine çıkılabileceği tahmin ediliyor.
Yıl Sonu Tahminlerinde Düşüş Gündemde
Son veriler, yıl sonuna ilişkin beklentilerin de yeniden şekillenmesine yol açtı. Eryılmaz, yıl sonu enflasyonunun yüzde 29,5’in altına inebileceğini, faiz oranının ise yüzde 35’in altında kalabileceğini öngörüyor. Bu projeksiyonlara göre TCMB'nin eylül toplantısında 300 baz puanlık bir indirim yapması muhtemel görünüyor. Ancak ağustos ayı enflasyon verisi, bu beklentiyi kesinleştirmede belirleyici olacak.
Eryılmaz, Merkez Bankası’nın sadece enflasyon verilerini değil, halkın ve şirketlerin döviz talebini de yakından takip etmesi gerektiğine dikkat çekti. Özellikle dolarizasyondaki eğilimin, faiz kararlarında belirleyici rol oynayabileceğini ifade etti. Bu nedenle faiz indirimi yapılırken pozitif reel faizin korunmasının önemli olduğunun altını çizdi.