Küçük hane yapıları yükselişte
Konut-DER tarafından açıklanan veriler, İstanbul’daki demografik yapının değiştiğini ve bunun konut ihtiyacını doğrudan etkilediğini gösterdi. Özellikle genç nüfus, yalnız yaşayan bireyler ve öğrenciler, küçük metrekareli evleri tercih etmeye başladı. Bu da 1+0 ve 1+1 tipindeki dairelere olan ilgiyi artırdı.
Raporda yer alan bulgulara göre, tek kişilik hane oranı yüzde 17,1’den yüzde 21’e çıkarken, bekâr birey oranı da yüzde 42’den 44’e yükseldi. Bu durum, İstanbul’un konut planlamasında daha küçük ve ekonomik daire modellerine yönelmesi gerektiğine işaret etti.
Göç dinamikleri konut piyasasını şekillendiriyor
Rapora göre, İstanbul 2023 yılında 336 bin kişilik net göç kaybı yaşadı. Bu, son yıllardaki en yüksek tersine göç verisi olarak kayda geçti. 2025 yılı içinse bu kaybın 20 bin kişiye gerilemesi bekleniyor. Önümüzdeki 10 yıl içinde ise kentin 136 bin kişi göç alması, buna karşılık 109 bin kişinin İstanbul’dan ayrılması öngörülüyor.
Bu göç hareketleri sonucunda 127 bin evin boşalması bekleniyor. Bu gelişmenin, kısmen de olsa konut ihtiyacının karşılanmasına yardımcı olacağı belirtiliyor. Ancak artan küçük hane sayısı ve demografik farklılıklar, boşalan konutların ihtiyacı karşılamakta yeterli olmayabileceğini gösteriyor.
“Evlilik azalıyor, boşanma artıyor”
KONUTDER Yönetim Kurulu Başkanı Ramadan Kumova, yaşanan dönüşümleri değerlendirerek şu ifadeleri kullandı:
“Son beş yılda pandemi ve ekonomik koşullar nedeniyle göç hareketlerinde hızlı dalgalanmalar oldu. Ancak önümüzdeki dönemde daha dengeli bir sürece girilmesini bekliyoruz. Evliliklerin azalması ve boşanmaların artması da konut talebinde büyük bir etken haline geldi.”
Kumova ayrıca İstanbul’daki özel konut taleplerine dair de şu rakamları paylaştı:
- Üniversite öğrencileri için yıllık 3 bin 300 konut,
- Turizm amaçlı kullanım için 4 bin 800 konut,
- Yabancı yatırımcılara yönelik 4 bin 200 konut,
- İkinci ev sahipliği için ise yıllık 3 bin konut gereksinimi bulunuyor.
Dövize karşı yatırım aracı: Konut
Emlak sektöründe faaliyet gösteren Şerif Varlı ise ekonomik belirsizliklerin konut talebine etkisini değerlendirdi. Türkiye’de gayrimenkulün her zaman dövize karşı bir koruma aracı olarak görüldüğünü belirten Varlı, “Faizlerin yüksek olması geçici bir baskı yaratıyor, ancak faizlerin düşmesiyle konut yeniden en çok tercih edilen yatırım aracı olacak” dedi.
Varlı, konut kira getirilerindeki artışa da dikkat çekerek şunları söyledi:
“Kira fiyatları döviz bazında artarken, konut satış fiyatları görece daha sabit kalıyor. Bu da yatırımcılar için kira dönüş oranlarını yükseltiyor. İstanbul ve Antalya gibi şehirler hâlâ yabancı yatırımcılar için çekici konumda.”
Nüfus yaşlanıyor, ihtiyaçlar çeşitleniyor
İstanbul’un yaş yapısındaki değişim de konut planlamasında göz ardı edilemeyecek faktörlerden biri haline geldi. Günümüzde İstanbul nüfusunun yüzde 25’i 50 yaş ve üzeri bireylerden oluşurken, bu oranın 2034 yılına kadar yüzde 33’e çıkması bekleniyor. Bu durum, konut ihtiyacının sadece nicelik olarak değil, erişilebilirlik ve yaş dostu tasarım açısından da yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor.
İstanbul için yeni bir konut vizyonu şart
Raporun ortaya koyduğu tablo, İstanbul’un sadece yapılaşma değil, yaşam tarzı ve toplumsal dönüşüm açısından da yeni bir konut vizyonuna ihtiyaç duyduğunu gözler önüne serdi. Artan bireysel yaşamlar, yaşlanan nüfus, göç hareketleri ve ekonomik dalgalanmalar, önümüzdeki yıllarda şehirdeki konut politikalarının çok daha kapsamlı ve veri odaklı şekillendirilmesini gerektiriyor.