Türkiye’de genç işsizliği artarken, özellikle kadınlar için tablo daha da ağırlaşıyor.
‘Türkiye’de NEET Gençler: Profil ve İyi Olma Hali Araştırması’ verilerine göre, 18–29 yaş aralığındaki gençlerin yüzde 54’ü iş gücüne dahil değil.
Kadınların istihdama katılım oranı ise yalnızca yüzde 28 seviyesinde kaldı.
Araştırmaya katılan birçok genç kadın, “İş bulamıyorsan evlen” baskısına maruz kaldığını belirtirken, ekonomik zorlukların ve toplumsal beklentilerin hayatlarını kısıtladığını dile getirdi.
Gençler Gelecek Kaygısı ve Belirsizlik İçinde
Araştırma, İstanbul, Adana ve Mersin’de Nisan–Temmuz 2024 döneminde yapılan mülakatlara dayanıyor.
Sonuçlara göre gençlerin önemli bir kısmı, ekonomik kriz, pandemi ve deprem gibi olayların yarattığı belirsizlik nedeniyle psikolojik olarak yıprandığını ifade etti.
Çalışan gençlerin yalnızca yüzde 19’unun mavi yakalı işlerde yer aldığı belirtilirken, iş güvencesi ve düşük ücret en büyük sorunlar arasında yer aldı.
Bir genç, “Şu an halı yıkama işinde sigortasız çalışıyorum. Babam da günlük işlere gidiyor.” sözleriyle durumu özetledi.
Bir diğeri ise “Üniversitenin sonunda asgari ücret bile verilmedi. 4 yıllıklara veriyoruz dediler, biz 2 yıllık mezunduk.” ifadelerini kullandı.
“Tecrübe Yoksa İş Yok”
Gençler, iş arama sürecinde en çok “tecrübe şartı” engeline takıldıklarını söyledi.
Bir katılımcı, “Tecrübem yok diye almıyorlar ama bir yere giremezsem nasıl tecrübe kazanacağım?” diyerek sistemdeki çıkmazı dile getirdi.
Uzmanlara göre, birçok genç en az 2–3 yıllık iş tecrübesi talebi nedeniyle istihdama dahil olamıyor.
Bu durum, gençlerin düşük ücretli ve sigortasız işlere yönelmesine neden oluyor.
Kadınlar Üzerinde Ev ve Bakım Yükü
Araştırma, genç kadınların istihdama katılımını engelleyen bir diğer önemli faktörün ev içi ve bakım sorumlulukları olduğunu ortaya koydu.
Özellikle anne olan kadınlar, çocuk ve hane içi yükümlülükler nedeniyle çalışma hayatından uzak kalıyor.
Bazı katılımcılar, ailelerinden gelen “evlen, kocan baksın” şeklindeki söylemlerin kendilerini hem ekonomik hem psikolojik açıdan baskı altında bıraktığını ifade etti.
“Molalar Yetersizdi, Hatırlamak İstemiyorum”
Fabrikada çalışan bir genç kadın, yaşadığı zorlu koşulları şu sözlerle anlattı:
“Sabah 8’de iş başı diyorlar ama servis çok uzaktan kalkıyor. Molalar yetersizdi, fabrikayı hatırlamak bile istemiyorum.”
Bir başka katılımcı ise “Paraya ihtiyacım vardı, ama bana yapmam gerekenden fazla iş yüklediler, aynı ücrete.” dedi.
Bu ifadeler, gençlerin güvencesiz ve ağır şartlar altında çalıştığını açık biçimde gösteriyor.
Torpilden Korkan Gençler
Araştırma, gençlerin iş bulma sürecinde kurumsal kanallar yerine aile ve tanıdık çevrelerini kullanmak zorunda kaldığını da ortaya koydu.
Bir katılımcı, “Okuduğum bölümde iş bulamıyorum, çoğu arkadaşım kasiyerlik yapıyor.” derken, bir diğeri ise “Torpili olan işe giriyor, ben dışarıda kalmaktan korkuyorum.” sözleriyle durumu anlattı.
Gençler, genellikle sigortasız ve geçici işlerde (garsonluk, inşaat, özel ders, tarım işçiliği) çalışarak gelir elde ediyor.
Uzmanlar: “Gençler Umutlarını Kaybediyor”
Araştırmanın sonuçları, Türkiye’de gençlerin giderek umutsuzlaştığını ve sisteme olan güvenini kaybettiğini ortaya koydu.
Uzmanlar, özellikle kadın istihdamını artıracak sosyal politikaların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Gençlerin ifadeleri, yalnızca ekonomik değil, sosyolojik bir sorunun da büyüdüğünü gösteriyor.