ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde tansiyon yükseldi. Tarafların birbirine sunduğu teklifleri reddetmesi, diplomatik sürecin çıkmaza girdiği yorumlarına neden oldu. Sürece ilişkin açıklamalar, uzlaşma ihtimalinin giderek zayıfladığını ortaya koydu.
İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığı bilgilere göre Tahran yönetimi, Washington’un sunduğu taslak öneriye yanıtını arabulucular üzerinden iletti. Ancak İran ve ABD basınında yer alan değerlendirmeler, tarafların beklentileri konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu gösterdi.
İran’dan dikkat çeken karşı talepler
İran medyasında yer alan haberlerde, ABD’nin teklifinin “Trump yönetiminin taleplerine boyun eğmek” anlamına geldiği savunularak önerinin kabul edilmediği belirtildi.
Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’na göre İran’ın karşı teklifinde; Hürmüz Boğazı’ndaki Amerikan ablukasının kaldırılması, çatışmaların tüm cephelerde sona ermesi ve saldırmazlık garantisi verilmesi gibi şartlar yer aldı.
Tahran yönetiminin ayrıca petrol satışına yönelik yaptırımların 30 gün içinde kaldırılmasını, savaş tazminatı ödenmesini ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınmasını istediği öne sürüldü.
ABD basınından farklı iddialar
ABD basınında yer alan haberlerde ise İran’ın, deniz ablukasının kaldırılması karşılığında Hürmüz Boğazı’nı ticari geçişlere aşamalı şekilde yeniden açmayı teklif ettiği iddia edildi.
Haberlere göre Tahran yönetimi, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini belirli bir süre askıya almaya sıcak bakarken, nükleer tesislerini tamamen kapatmayı reddetti.
Bloomberg’in haberine göre İran’ın son önerisinde, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmının seyreltilmesi ve kalan bölümünün üçüncü bir ülkeye gönderilmesi maddeleri de yer aldı. Ancak İran’ın, müzakerelerin başarısız olması halinde bu uranyumun geri verilmesine yönelik garanti istediği belirtildi.
Trump: Tamamen kabul edilemez
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın teklifine sert tepki gösterdi. Truth Social hesabından açıklama yapan Trump, Tahran’ın yanıtını “tamamen kabul edilemez” olarak değerlendirdi.
Axios muhabiri Barak Ravid’e konuşan Trump’ın, İran’ın teklifini “değersiz” şeklinde nitelendirdiği aktarıldı.
Trump ayrıca, anlaşma sağlanamaması durumunda “Özgürlük Projesi” operasyonunun daha geniş kapsamlı şekilde yeniden başlatılabileceğini belirterek, “Bu durumda Özgürlük Projesi Plus olur” ifadelerini kullandı.
İran cephesinden ise Trump’ın açıklamalarına karşılık olarak, “Hedefimiz Trump’ı memnun etmek değil” değerlendirmesi yapıldı.
İsrail’in tutumu süreci zorlaştırıyor
Müzakere sürecinde İsrail’in tavrı da dikkat çekti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, İran’ın nükleer programını tamamen durdurmayan hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini Washington yönetimine ilettiği iddia edildi.
İsrailli kaynaklar ayrıca İran’ın müzakere sürecini zaman kazanmak amacıyla kullandığını savundu.
Hürmüz Boğazı’nda gerilim sürüyor
Öte yandan ABD Donanması’nın, İran limanlarına gitmeye çalışan çok sayıda ticari gemiyi farklı rotalara yönlendirdiği bildirildi. Bazı gemilerin ise devre dışı bırakıldığı öne sürüldü.
Wall Street Journal’ın haberine göre yeni müzakere turunun Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gelecek hafta yeniden başlayabileceği ifade edildi.