IMF’nin yayımladığı son Türkiye raporu, ülkenin 2024 yılı dış ekonomik pozisyonunun, orta vadeli ekonomik temellerin ve ideal politika çerçevesinin işaret ettiği seviyenin gerisinde olduğunu ortaya koydu. Cari açığın hızlı bir şekilde gerilemesine rağmen rezervlerdeki kırılganlığın devam ettiği belirtilirken, para politikasında sıkı duruşun korunması gerektiği vurgulandı.
Cari açıkta hızlı iyileşme
Raporda, Türkiye’nin cari açığının enerji fiyatlarındaki düşüş, altın ithalatındaki azalma ve turizm gelirlerindeki artış sayesinde 2024’te GSYH’nin yüzde 0,8’ine gerilediği ifade edildi. 2023’te bu oran yüzde 3,5 seviyesindeydi. Bu düşüş son yılların en hızlı iyileşmelerinden biri olarak öne çıktı. Ancak bu gelişmenin yapısal yatırımların artmasından değil, özel sektörün tasarruflarını yükseltmesinden kaynaklandığına dikkat çekildi. IMF, uzun vadeli büyüme için yatırımların yeniden canlandırılması gerektiğini belirtti.
Rezervlerde toparlanma ancak risk devam ediyor
Türkiye’nin brüt uluslararası rezervleri 2024 sonunda 155 milyar dolara ulaşsa da IMF’ye göre bu rakam hâlâ uluslararası standartların altında. Rezerv yeterlilik oranı yüzde 72 ile kritik eşiğin altında kaldı. Mart 2025’te yaşanan “rezerv erimesi” olayı, piyasalarda kırılganlık algısını güçlendirdi. Fon, ani kayıpların önüne geçmek için rezerv birikiminin fırsatçı bir şekilde artırılması gerektiğini bildirdi.
TL’de aşırı değerlenme
2024 yılında TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru yüzde 12,9, ÜFE bazlı kur ise yüzde 12,7 arttı. IMF analizleri, TL’nin yaklaşık yüzde 5,2 oranında aşırı değerli olduğunu ortaya koydu. Bu durumun ihracatçıların rekabet gücünü zayıflatabileceği uyarısı yapıldı.
Sermaye girişlerinde gerileme
Net sermaye girişleri 2024’te GSYH’nin yüzde 1,7’si seviyesinde kalarak 2023’teki yüzde 4,5’in altında gerçekleşti. Portföy yatırımlarında sınırlı artış olsa da doğrudan yabancı yatırım düşük kaldı. IMF, 2025-2030 arasında Türkiye’nin her yıl GSYH’nin yaklaşık yüzde 15’i kadar dış borç ödemesi yapacağını ve finansman ihtiyacının yüksek seyredeceğini belirtti.
IMF’nin politika önerileri
Fon, Türkiye’nin kırılganlıklarını azaltması için para politikasında sıkı duruşun sürdürülmesini, mali disiplinin korunmasını, ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasını, yatırım ortamının hukuki güvence ve rekabet reformları ile iyileştirilmesini önerdi. Ayrıca, rezerv birikimini güçlendirecek stratejiler geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Dış ekonomik pozisyon ve büyüme beklentileri
Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu 2020-2024 arasında ortalama GSYH’nin yüzde -34,5’i seviyesinde gerçekleşti. 2023’te yüzde -27,5 olan bu oran, 2024’te yüzde -22,3’e iyileşti. Ancak kısa vadeli dış borç yükü ve rezervlerin sınırlılığı, dış şoklara karşı hassasiyeti devam ettiriyor. IMF, küresel büyüme tahminini 2025 için yüzde 3’e, 2026 için yüzde 3,1’e yükseltirken, Türkiye için 2025 büyüme tahminini yüzde 2,7’den 3’e, 2026 tahminini ise yüzde 3,2’den 3,3’e revize etti.