İstanbul’un simge yapılarından biri olan Ayasofya, uzmanlara göre çökme tehlikesiyle karşı karşıya. Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı, Ayasofya'nın mevcut haliyle yoğun ziyaretçi trafiğini kaldıramayacağını söyledi. Yapının altındaki boşluklar ve dehlizler nedeniyle statik yapısının zayıfladığını vurgulayan Ortaylı, gerekli güçlendirmeler yapılmadan içeriye ziyaretçi alınmasının hayati risk oluşturduğunu ifade etti.
“Ayasofya'ya kimse girmemeli”
İlber Ortaylı, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Ayasofya’ya hiç kimse girmemeli. 1500 yıllık bu yapı bu gidişle çökecek. Neden mi? Altı boş, dehlizlerle dolu ve çok ciddi bir restorasyon gerekiyor. Belki yalnızca uzmanlar kontrollü şekilde girmeli, bazı özel günlerde sınırlı katılımlı ibadet yapılabilir. Ancak mevcut durum devam ederse taban çökerse, Türkiye uluslararası düzeyde çok ciddi bir sorumlulukla karşı karşıya kalabilir.”
Yılda 2 milyon ziyaretçi ağırlıyor
Ayasofya, 2024 yılında yaklaşık 2 milyon ziyaretçiyi ağırladı. Ortaylı, bu yoğunluğun yapının taşıma kapasitesini aşan bir yük oluşturduğunu belirterek şunları söyledi:
“16. yüzyıldan bu yana ciddi bir statik güçlendirme yapılmadı. Sadece Mimar Sinan döneminde bazı desteklerle yapının sağlamlığı artırılmıştı. O günden bu yana Ayasofya ciddi bir müdahale görmedi. Ne Hristiyan ne Müslüman, hiç kimse bu yapıyı ibadet amacıyla ya da başka bir sebeple kullanmamalı.”
“Namaz kılmak isteyen Sultanahmet’e gitsin”
Ayasofya’nın hassas bir yapı olduğunu vurgulayan Ortaylı, ibadet için Sultanahmet Camii ve Süleymaniye Camii gibi Mimar Sinan ekolü camilerin tercih edilmesi gerektiğini dile getirdi:
“Namaz kılmak istiyorsan git Sultanahmet’e, Süleymaniye’ye. Mimar Sinan’ın mimarisine sahip, daha sağlam camiler var. Ayasofya, Geç Roma döneminden kalan, temelinde restorasyon açısından ciddi zafiyetler olan bir yapı. Bu haliyle üstüne titrenmesi gereken bir mirastır.”
Uzmanlardan da destek geldi
Tarihçi Gürol Sözen, arkeolog-yazar Nezih Başgelen ve profesyonel rehberlerin de aralarında bulunduğu birçok uzmanın, Ortaylı’nın uyarılarına katıldığı ve Ayasofya’nın korunması için acil önlemler alınması gerektiğini dile getirdiği belirtildi.
Ayasofya’da kapsamlı restorasyon şart
Uzmanlar, yapının sürdürülebilir şekilde korunabilmesi için modern mühendislik teknikleriyle geniş kapsamlı bir restorasyon yapılması gerektiğini vurguladı. Aksi halde hem Türkiye'nin kültürel mirası hem de uluslararası saygınlığı ciddi bir yara alabilir.