Tarım ve Orman Bakanlığı, tarım arazilerinde hızla yayılan ve çoğu zaman mevzuata aykırı şekilde inşa edilen “hobi bahçeleri” için denetim sürecini 2026 itibarıyla genişletti. Bakanlık, bu alanların kontrolsüz yapılaşma nedeniyle “rant ekonomisine” dönüştüğüne dikkat çekti.
Plansız yapılaşma büyüdü
Kent yaşamından uzaklaşmak isteyen vatandaşların talebiyle ortaya çıkan hobi bahçeleri, zamanla amacından uzaklaştı. Başlangıçta küçük ölçekli tarımsal faaliyetler için planlanan alanlar, bugün birçok bölgede lüks konutlar, havuzlu yapılar ve plansız yerleşimlerle dikkat çekiyor.
İlanlarda “imarlı, elektrikli, suyu hazır” gibi ifadelerle pazarlanan bu arazilerin büyük kısmının hukuki risk taşıdığı belirtiliyor.
Kooperatif modeliyle satış
Uzmanlara göre bazı girişimler, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında arazileri kooperatif üzerine tescil ederek vatandaşlara hisse satışı yapıyor. Bu durumda alıcılar tapu sahibi değil, yalnızca kooperatif üyesi oluyor. Araziler ise hukuken “tarım arazisi” statüsünü korumaya devam ediyor.
“İmar vaadi” ile yüksek fiyatlar
Düşük değerli tarım arazilerinin, “imar çıkacak” veya “belediye garantili” gibi söylemlerle yüksek fiyatlara satıldığı ifade ediliyor. Ancak bu iddiaların çoğunun resmi bir dayanağı bulunmuyor.
Tarımsal sulama belgeleri amacı dışında kullanılıyor
Yetkililer, tarımsal sulama belgeleriyle çekilen elektrik hatlarının zamanla konut ve bungalov yapılarında kullanıldığına dikkat çekiyor. Bu durumun mevzuata aykırı olduğu vurgulanıyor.
Bakanlık: “21. yüzyılın gecekonduları”
Tarım ve Orman Bakanlığı, tarım arazilerinin parçalanarak yapılaşmaya açılmasını gıda güvenliği açısından tehdit olarak değerlendiriyor. Yetkililer, bu yapılaşmayı “21. yüzyılın gecekonduları” olarak nitelendirirken, yıkım süreçlerinin kararlılıkla sürdürüleceğini açıkladı.
Yeni yönetmelik yürürlükte
4 Nisan 2026’da yürürlüğe giren “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik” ile tarım arazilerinde izinsiz yapılaşmaya karşı yeni kurallar getirildi.
Buna göre:
- Tarım dışı kullanım için izin alınması zorunlu olacak
- İzinsiz yapılar yıkılacak
- Araziler yeniden tarımsal üretime uygun hale getirilecek
Belediyeler veya il özel idareleri, yıkım kararlarını bir ay içinde uygulamakla yükümlü olacak. Aksi durumda Bakanlık doğrudan müdahale edebilecek.
Para ve hapis cezası uygulanacak
Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, mevzuata aykırı yapılaşma durumunda yıkımın yanı sıra idari para cezası ve hapis cezası uygulanabileceğini belirtti. Ayrıca aykırılığın devam etmesi halinde cezaların üç katına kadar artırılacağı ifade edildi.
Sadece belirli yapılara izin var
Yeni düzenlemeye göre tarım arazilerinde yalnızca:
- Depolama ve tarımsal üretim tesisleri
- Ürün işleme alanları
- Sınırlı ölçüde bağ evleri
- Küçük ölçekli enerji tesisleri
gibi yapılara izin verilebilecek. Konut, villa ve bungalov tarzı yapılar ise kaçak sayılacak.
“Gizli imara açma” uyarısı
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, hobi bahçeleri ve bungalov projeleriyle tarım arazilerinin fiilen imara açıldığını belirterek, bunun hem tarımı hem de şehir planlamasını olumsuz etkilediğini söyledi.
Vatandaşlara uyarı
Uzmanlar, vatandaşların bu tür arazileri satın almadan önce mutlaka valilikler veya il özel idarelerinden yapılaşma izni olup olmadığını kontrol etmeleri gerektiğini vurguluyor.
Aksi halde alıcıların yıkım, yüksek para cezaları ve hatta cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.