Evlilik Masraflıydı, Boşanmak Daha Masraflı! Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2023 yılı "Evlenme ve Boşanma İstatistikleri"ne göre, ülkede ilk evlenme yaşının yıllar içinde düzenli olarak yükseldiği görülüyor. Verilere göre, 2001 yılında kadınların ilk evlenme yaşı ortalama 22,7 iken erkeklerde 26 olarak kaydedildi. 2023 yılına gelindiğinde ise bu yaş kadınlarda 25,7'ye, erkeklerde ise 28,3'e yükseldi. Bu değişim, hem bireylerin eğitim sürelerinin uzaması hem de gençlerin erken yaşta evlenme konusundaki isteksizliğiyle ilişkilendiriliyor. Ayrıca ekonomik zorluklar, gençlerin ailelerinden ayrılıp yeni bir düzen kurmasını daha da zorlaştırıyor.

Evlilik Azalıyor, Boşanma Artıyor Evlilik oranlarına bakıldığında, 2001 yılında bin nüfus başına düşen evlilik sayısı 8,35 iken, 2023’te bu oran 6,63’e geriledi. Buna karşın boşanma oranlarında yükselme dikkat çekiyor. 2001’de binde 1,41 olan boşanma hızı, 2023’te 2,01 olarak gerçekleşti. Özellikle 2023 yılında boşanmaların %33,4'ü evliliğin ilk beş yılında, %21,7’si ise altı ile onuncu yıllar arasında yaşandı. Bu durum, evli çiftlerin yarısından fazlasının on yıl birlikte kalamadığını ortaya koyuyor.

Evliliğin Maliyeti Arttı Türkiye'de evlilik, gençlerin omzunda büyük bir mali yük oluştururken, ailelerin ekonomik desteği de son yıllarda giderek azalıyor. Geleneklerdeki değişiklikler, düğün masraflarını artıran ek harcama kalemleri yarattı. Düğün organizasyonları, gelinlikler, takılar ve ev eşyalarının maliyetleri hızlı bir yükseliş gösterdi

2018 yılında bir çiftin evlenmek için harcadığı ortalama tutar 32.500 TL iken, bu rakam 2019’da 40 bin TL'ye, 2020 yılında ise pandemiye rağmen 80 bin TL’ye ulaştı. 2022'de yaklaşık 150 bin TL olan evlilik maliyeti, 2023 yılında %167 oranında artarak 400 bin TL'yi buldu. İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) 2024 araştırmasına göre bu maliyet 600 bin TL’ye ulaştı. Bu tablo, 2018’den 2024’e kadar geçen sürede %1.747 oranında bir artışı ifade ediyor.

Asgari ücretle çalışan bir bireyin 2018 yılında düğün masraflarını karşılamak için 20 ay çalışması gerekirken, 2024 yılında bu süre 35 aya çıkmış durumda.

Boşanma da Maliyetli Artan boşanma oranlarında dikkat çeken bir diğer husus, maliyetlerin de yükselmiş olması. Özellikle boşanma sürecinde yaşanan hukuki harcamalar oldukça yüksek rakamlara ulaşmış durumda. Örneğin, 2018 yılında 1 saatlik bir avukat danışmanlığı için ödenen tutar 300 TL iken, bu rakam 2024'te 3.500 TL'ye çıktı. Benzer şekilde, 2018’de bir anlaşmalı boşanma davasının ortalama maliyeti 5.140 TL iken, çekişmeli davalarda bu tutar 6.650 TL idi. 2025 tarifesine göre, anlaşmalı boşanmanın maliyeti 75 bin TL'ye, çekişmeli boşanmanın maliyeti ise 110 bin TL'ye ulaştı. Çocuk velayet davalarını kapsamayan bu rakamlar, evlilik sonrası ekonomik yüklerin giderek arttığını ortaya koyuyor.

Sonuç olarak, Türkiye’de evlenmek kadar boşanmak da maddi anlamda zorlayıcı hale gelirken, değişen toplumsal ve ekonomik dinamikler, hem evlilik tercihlerini hem de bu süreçlerin doğurduğu sonuçları etkiliyor.