Sosyal güvenlik mevzuatı, düzenli bir işte çalışmayan, evde üretim yapan ya da gündelik işlere giden kadınlar için emeklilik imkanı sunuyor. Sisteme dahil olmak isteyenlerin, e-Devlet üzerinden ya da “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ile ikamet ettikleri yerdeki sosyal güvenlik birimlerine başvurmaları gerekiyor.
Daha önce hiç sigortası olmayan kadınlar da bu kapsama girebiliyor. Her ay prim ödeyerek emeklilik için gerekli gün sayısını tamamlayan kadınlar, mevzuatta belirlenen şartları yerine getirdiklerinde emeklilik hakkı kazanabiliyor.
Sisteme giriş için temel şartlar belli oldu
İsteğe bağlı sigorta sisteminden yararlanabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak, Türkiye’de ikamet etmek ve herhangi bir sigorta kolunda aktif sigortalı olmamak gerekiyor. Metinde, emeklilerin isteğe bağlı sigorta yaptıramadığı bilgisi de yer alıyor.
Bu çerçevede sistem, özellikle çalışma hayatına katılamayan ya da düzensiz gelir elde eden kadınlara yönelik bir emeklilik seçeneği olarak öne çıkıyor. Başvuru sonrasında prim ödemeleri düzenli şekilde sürdürüldüğünde emeklilik süreci işliyor.
En düşük prim 10 bin 899 lira 90 kuruş
Metindeki bilgilere göre, isteğe bağlı sigorta primleri asgari ücrete göre belirleniyor. İsteyenler daha yüksek prim de yatırabiliyor ancak bu yıl için en düşük ödeme tutarı 10 bin 899 lira 90 kuruş olarak uygulanıyor.
Bu sistem, Ekim 2008 sonrasında Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor. Bu nedenle emeklilik şartları da bugün itibarıyla Bağ-Kur kurallarına göre hesaplanıyor.
Emeklilik şartları Bağ-Kur kurallarına göre belirleniyor
İsteğe bağlı sigorta kapsamında emeklilik için en az 5 bin 400 gün prim ödemesi gerekiyor. Bağ-Kur üzerinden kısmi emeklilikte ise 15 yıllık prim şartı aranıyor.
Metinde, bu primlerin tamamlandığı tarihe göre kadınların 60 ile 65 yaş arasında emekli olabildiği ifade ediliyor. Böylece emeklilik yaşı, yalnızca gün sayısına değil, primlerin tamamlanma tarihine göre de şekilleniyor.
Daha önce sigortası olanlar daha avantajlı olabiliyor
Daha önce çalışma hayatında yer almış ve eksik primi kalan kadınlar açısından sistem daha avantajlı sonuçlar doğurabiliyor. Metindeki örneğe göre, 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup 3 bin gün primi bulunan bir kadın, 600 gün daha isteğe bağlı prim ödeyerek 3 bin 600 gün ve 58 yaş şartıyla emekli olabiliyor.
Bu durum, geçmişte sigorta girişi bulunan kadınların emeklilik planlamasında daha esnek seçeneklere sahip olabildiğini gösteriyor. Özellikle eksik günlerin tamamlanması bakımından isteğe bağlı sigorta önemli bir araç olarak öne çıkıyor.
Memuriyetten ayrılanlar için ayrı düzenleme bulunuyor
Metinde, belli bir süre memur olarak çalışanların da bazı şartları taşımaları halinde isteğe bağlı iştirakçi olarak prim ödeyip Emekli Sandığı mensubu biçiminde emekli olabildiği belirtiliyor. Bunun için en az 10 yıl memurluk yapmış olmak ve görevden istifa etmiş olmak gerekiyor.
Bu düzenleme, yalnızca ev kadınlarını değil, geçmişte kamu görevinde bulunmuş ancak çalışma hayatını bırakmış kadınları da kapsayan bir seçenek sunuyor.
Evde üretim yapan kadınlar da sistemden yararlanabiliyor
Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlarla evde üretim yaparak esnaf muaflığından yararlanan kadınlar da isteğe bağlı sigorta kapsamında emeklilik hakkı elde edebiliyor. Bu grupta yer alan kadınlar için de aylık prim tutarı 10 bin 899 lira 90 kuruş olarak uygulanıyor.
Böylece yalnızca tamamen çalışmayan kadınlar değil, ev eksenli üretim yapan ancak sosyal güvenlik sistemine düzenli dahil olmayan kadınlar da emeklilik kapsamına girebiliyor.
Devlet desteğiyle prim yükünün azalması planlanıyor
Metindeki bilgilere göre, önümüzdeki dönemde devreye alınması planlanan uygulamayla kadınların ödeyeceği primin üçte biri devlet tarafından karşılanacak. Buna göre, 10 bin 899 lira 90 kuruş olan aylık primin 3 bin 633 lira 30 kuruşluk kısmını devlet üstlenecek.
Bu durumda ev kadınlarının cebinden çıkacak aylık tutar 7 bin 266 lira 60 kuruşa gerileyecek. Söz konusu destek, isteğe bağlı sigortayı daha ulaşılabilir hale getirecek başlıklar arasında gösteriliyor.
Gündelik işlerde çalışan kadınlar için de emeklilik imkanı var
Evlerde gündelikçi ya da bakıcı olarak çalışan kadınlar için de emeklilik yolu açık tutuluyor. Metinde, bu kişilerin çalıştıkları gün kadar primlerinin işveren tarafından ödendiği, kalan günlerin ise kendileri tarafından tamamlanabildiği belirtiliyor.
Bu sistem sayesinde ay içinde eksik kalan prim günleri sonradan tamamlanarak emeklilik hesabına dahil edilebiliyor. Böylece düzensiz çalışan kadınların da sosyal güvenlik sisteminin dışında kalmaması amaçlanıyor.
10 günden az çalışanlarda prim tamamlama hakkı bulunuyor
Ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışanlar için iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi günlük 22,02 lira olarak uygulanıyor. Emeklilik primi yatırmak isteyen çalışanların ise aylık 11 bin 65 lira 5 kuruş ödemesi gerekiyor.
Metinde, çalıştıran kişinin 1 günlük iş kazası primi bildirmesinin yeterli olduğu, sigortalının da uzun vade ve genel sağlık sigortası primini takip eden ayın sonuna kadar yatırabildiği ifade ediliyor. Eksik günlerini 30 güne tamamlayanların primleri 4A (SSK) kapsamında sayılıyor.
10 günden fazla çalışanlar için işveren primi devreye giriyor
Ev işlerinde yardımcı, bakıcı ya da benzeri şekilde 10 günden fazla çalışanlar için emeklilik primi işveren tarafından ödeniyor. Metne göre ayda 10 gün işçi çalıştıranlar en az 4 bin 266 lira 38 kuruş, 30 gün işçi çalıştıranlar ise 12 bin 799 lira 13 kuruş sigorta primi yatırıyor.
Primlerin düzenli ödenmesi halinde 2 puanlık indirim uygulanıyor. Bu durumda 10 gün için ödeme 4 bin 46 lira 18 kuruşa, 30 gün için ise 12 bin 138 lira 53 kuruşa düşüyor.
Eksik günler yine 30 güne tamamlanabiliyor
Aynı evde 10 günden fazla ancak 30 günden az çalışanların da eksik prim günlerini tamamlama hakkı bulunuyor. Böylece ay içindeki eksik çalışma süreleri emeklilik hesabında boşluk yaratmadan tamamlanabiliyor.