Körfez’deki gerilim, petrol fiyatlarını ve dolayısıyla Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkiledi. ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldırılar sonrası motorin fiyatı yüzde 10,5 artışla 70 liraya yaklaşırken, akaryakıt fiyatlarındaki bu yükseliş enflasyonist baskıları artırdı.
Bu gelişmelerin ardından gözler, daha önce enflasyonla mücadele amacıyla kullanılan eşel mobil sistemine çevrildi. Bloomberg’ün haberine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, petrol fiyatlarındaki yükselişin tüketiciye doğrudan yansımasını önlemek için sistemin tekrar devreye alınmasına yönelik etki analizleri başlattı. Analizlerin sonuçlarına göre karar bu hafta netleşebilir.
Eşel Mobil Sistemi Nedir?
Eşel mobil, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengelenmesini sağlayarak fiyatların pompa satışına yansımamasını amaçlayan bir mekanizma.
Örneğin motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş yükseldiğinde, ÖTV aynı tutarda düşürülerek fiyat sabit tutuluyor. Fiyat düşüşlerinde ise ÖTV artışıyla Hazine kaybı telafi ediliyor. Bu yöntemle tüketici korunuyor ve enflasyonist etkiler hafifletiliyor.
Türkiye’de Durum
Türkiye’de eşel mobil sistemi, döviz kurundaki artış ve akaryakıt fiyatlarındaki yükselişler nedeniyle 2021’in son çeyreğinde kaldırılmıştı. Ancak artan petrol fiyatları ve yüksek enflasyon riskleri, sistemin yeniden devreye alınması ihtimalini gündeme getirdi.