Artan akaryakıt fiyatları, sebze-meyve fiyatlarında yeni bir kriz dalgasını tetikledi. Üretim maliyetlerinin yanı sıra lojistik giderlerdeki sert yükseliş, özellikle Antalya-İstanbul hattında fiyatları katladı. Sektör temsilcileri, “ürünün kendisi değil, taşınması pahalı” diyerek dikkat çekerken, “bedava domatesin bile İstanbul’a girişi 20 TL’yi buluyor” uyarısı yapıldı.
Lojistik maliyetleri fiyatları belirliyor
Ortadoğu’daki gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt fiyatları, gıda tedarik zincirini doğrudan etkiliyor. Başta domates, salatalık ve biber olmak üzere temel sebzelerde nakliye giderleri, ürün fiyatlarının ana belirleyicisi haline geldi.
Antalya Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Nevzat Akcan, maliyet artışının kaynağının üretimden çok taşımada olduğunu belirterek çarpıcı bir örnek verdi. Akcan, “Antalya’dan domatesi bedava alsanız bile paketleme, işçilik ve nakliye eklendiğinde İstanbul’a kilogram giriş maliyeti 18-20 lirayı buluyor” dedi.
Akcan ayrıca, ucuz sebze döneminin sona erdiğini vurgulayarak üreticinin ciddi risk altında olduğunu söyledi. Üretimin sürdürülebilirliğinin tehlikede olduğuna dikkat çeken Akcan, “Çiftçiyi koruyamazsak birkaç yıl içinde ürün bulmak bile zorlaşabilir” uyarısında bulundu.
Kamyoncu esnafı ayakta kalmakta zorlanıyor
Artan maliyet baskısı yalnızca üreticiyi değil, nakliyecileri de zorluyor. İstanbul Halciler Derneği Başkanı Numan Dayan, nakliye giderlerindeki artışın doğrudan fiyatlara yansıdığını ifade etti.
Dayan, “Ocak ayında 10 liraya mal ettiğimiz ürünü bugün 20 liraya taşıyabiliyoruz. Kamyoncu esnafı mevcut fiyatlarla bile ayakta kalmakta zorlanıyor” diyerek sektördeki krizin boyutunu ortaya koydu.
Türkiye Nakliyeciler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hakkı Başman ise mazot fiyatlarındaki artışın kritik seviyeye ulaştığını belirtti. Başman, yılın ilk üç ayında akaryakıta gelen yüzde 45’lik zam sonrası, nakliye fiyatlarında nisan itibarıyla yüzde 15 artış yapıldığını açıkladı.
Piyasada daralma sinyali
Artan maliyetler, iç piyasada da durgunluğu beraberinde getirdi. Yuda Yurtiçi Dağıtım Genel Müdürü Kemal Dağcı, taşımacılık hacminde yaklaşık yüzde 20 daralma yaşandığını söyledi.
Dağcı, küçük esnafın stok yapmaktan kaçındığını, büyük firmaların ise döviz riskine karşı depolarını doldurduğunu belirterek piyasadaki hareketliliğin belirsizlikten kaynaklandığını ifade etti.
Sektörden kritik talep: ÖTV kaldırılsın
Nakliye ve gıda sektörünün ortak talebi ise akaryakıt üzerindeki vergi yükünün hafifletilmesi. Sektör temsilcileri, özellikle kriz dönemi boyunca ÖTV’nin kaldırılması gerektiğini savunuyor.
Uzmanlara göre, akaryakıt maliyetleri düşürülmediği sürece üretim artsa bile lojistik engeli nedeniyle fiyatların gerilemesi zor görünüyor. Bu durum, mutfaktaki enflasyonun önümüzdeki dönemde de devam edebileceğine işaret ediyor.