Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, 2026 yılının eylül ayı itibarıyla yargıda yapay zeka uygulamasının devreye alınacağını açıkladı. İlk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesinde yapay zekadan yararlanılacak.
Yapay zeka bireysel başvurularda kullanılacak
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Ankara Vilayetler Evi’nde basın kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya geldiği programda önemli açıklamalarda bulundu.
Hak arama yollarının etkinliğini artırmak için teknolojik dönüşüme önem verdiklerini belirten Özkaya, 2026’nın eylül ayı itibarıyla yapay zekayı hayata geçirmeyi hedeflediklerini söyledi.
Özkaya, ilk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi süreçlerinde yapay zekadan destek alınacağını ifade etti.
“Yapay zekaya hukuki değer atfedilmeyecek”
AYM Başkanı, yapay zekanın üreteceği çıktılara doğrudan hukuki bir değer atfedilmeyeceğini vurguladı. Buna göre yapay zeka, raportörlere hazırlık aşamasında yardımcı olacak; üretilen içerikler mutlaka insan denetiminden geçirilecek.
İkinci aşamada ise dosyaların kategorize edilmesi ve benzer kararlarla eşleştirilmesi süreçlerinde yapay zekadan yararlanılması planlanıyor. Ancak esas inceleme aşamasında, yani ihlal olup olmadığına ilişkin hukuki değerlendirmelerde yapay zekanın devrede olmayacağı belirtildi.
Bireysel başvurularda yoğunluk sürüyor
Özkaya, 1 Ekim 2025 itibarıyla bireysel başvuruların elektronik ortamda ve UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılabildiğini hatırlattı. Bu tarihten itibaren 6 bin 686 başvurunun elektronik sistem üzerinden yapıldığı bildirildi.
AYM’ye 2025 yılında 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldığını, 71 bin 175 başvurunun ise karara bağlandığını açıklayan Özkaya, karara bağlanan dosya sayısının yeni başvurulardan fazla olmasının iş yüküne rağmen yoğun bir çalışma yürütüldüğünü gösterdiğini söyledi.
2012’den bu yana 714 bin başvuru
Bireysel başvuru sisteminin uygulamaya girdiği 23 Eylül 2012’den 31 Aralık 2025’e kadar toplam 714 bin 774 başvuru yapıldığı açıklandı. Bu başvuruların yüzde 87,2’si, yani 623 bin 88’i karara bağlandı. Halen 91 bin 686 başvurunun derdest olduğu belirtildi.
2025 yılında karara bağlanan başvurulardan 5 bin 268’inde ihlal kararı verildi. 2012-2025 döneminde toplam ihlal kararı sayısı ise 84 bin 519 oldu. Bunların 56 bin 443’ü makul sürede yargılanma hakkına, 28 bin 76’sı ise diğer temel haklara ilişkin ihlallerden oluştu.
Özkaya, ihlal kararlarının toplam başvuruya oranının makul süre hariç yaklaşık yüzde 3,9 olduğunu belirterek, AYM’nin bir “süper temyiz mercii” gibi hareket etmediğini, yalnızca anayasal hak ihlallerini incelediğini ifade etti.
İhlal kararlarının yüzde 99,7’si yerine getirildi
31 Aralık 2025 itibarıyla verilen ihlal kararlarının yüzde 99,7’sinin gereğinin yerine getirildiği açıklandı. İcra süreci tamamlanmamış dosya sayısının ise 83 olduğu bildirildi.
Özkaya, bu tablonun bireysel başvuru sisteminin etkili ve işlevsel bir hak arama yolu olduğunu gösterdiğini söyledi.
HDP kapatma davasında “sona yaklaşıldı” mesajı
AYM’de görülen HDP kapatma davasına ilişkin de açıklamalarda bulunan Özkaya, dosyanın kapsamının oldukça geniş olduğunu belirtti.
Davanın 840 sayfalık iddianame, 60 klasör ve yaklaşık 200 GB dijital materyal içerdiğini aktaran Özkaya, teknik anlamda sona yaklaşıldığını ve esas inceleme aşamasına geçilmek üzere olunduğunu ifade etti. Değerlendirmenin çok uzun zaman almadan yapılabileceği belirtildi.
“AİHM kararlarının uygulanmasını temin etme yetkimiz yok”
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasına ilişkin soruları da yanıtlayan Özkaya, AYM’nin AİHM ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etme yetkisi bulunmadığını söyledi.
AYM’nin, ihlal kararlarının uygulanmadığı iddiasıyla yapılan başvurularda esas inceleme yaptığını belirten Özkaya, değerlendirmelerin kararlar üzerinden yapılmasının daha doğru olacağını ifade etti.