Anayasa Mahkemesi, devlet memurlarının adaylık sürecine ilişkin önemli bir karara imza attı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56. maddesinde yer alan ve “hal ve hareketleriyle memuriyetle bağdaşmayan” kişilerin adaylıklarının sona erdirilebileceğine dair hüküm, Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildi. Yüksek Mahkeme, bu düzenlemenin keyfiliğe açık olduğunu ve temel hakların sınırlandırılması ilkesine aykırılık taşıdığını vurguladı.
Belirsiz kavramlara dayalı karar: Hukuki güvence zayıfladı
İptal edilen hüküm, idarenin aday memurların “hal ve hareketlerini” değerlendirerek kamu görevine son verebilmesini mümkün kılıyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi, bu ifadenin belirsiz, öngörülemez ve idarenin takdir yetkisini sınırsızlaştıran bir içerikte olduğunu tespit etti. Kararda, bu tür belirsiz düzenlemelerin hukuk devleti ilkesine zarar verdiği ve aday memurların temel hak ve özgürlüklerini tehdit ettiği belirtildi.
Kamu hizmetinde kalma hakkı anayasal güvence altında
Yüksek Mahkeme, kamu hizmetlerinde bulunma hakkının Anayasa’nın 70. maddesi kapsamında güvence altına alındığını hatırlatarak, bu hakkın yalnızca kanunla ve açık, net kriterlere dayalı olarak sınırlandırılabileceğini ifade etti. Mahkeme şu değerlendirmede bulundu:
“İlgili kuralda kullanılan ‘hal ve hareketleriyle memuriyetle bağdaşmayacak durumda olmak’ ibaresi belirsiz olup, aday memurluğa son verilmesine yol açabilecek idari işlemlerin nesnel kriterlerden yoksun biçimde tesis edilmesine neden olabilecek niteliktedir.”
Temel haklara müdahale kanunla sınırlandırılmalı
Anayasa Mahkemesi kararında, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasının ancak kanunla yapılabileceği ve bu sınırların açık şekilde tanımlanması gerektiği ifade edildi. Aksi takdirde uygulamaların keyfiliğe zemin hazırlayabileceği ve hukuki güvenliğin zedeleneceği belirtildi.
Geçiş süreci için kararın yürürlüğü ertelendi
Mahkeme, kamu hizmetlerinin aksamaması adına iptal kararının 9 ay ertelenerek yürürlüğe girmesine hükmetti. Bu süre zarfında mevcut idari uygulamalarda uyum süreci sağlanabilecek.
İptal kararı, 23 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararın ardından kamu kurumlarında aday memur değerlendirme süreçlerinde yeni düzenlemelere gidilmesi bekleniyor.