Sıfır atık hareketinde yeni adım: Depozitosu olan ambalajlar
Çevre dostu uygulamaları teşvik eden Sıfır Atık hareketi kapsamında geliştirilen "Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)" sistemi, 2025 yılı sonuna kadar Türkiye genelindeki 81 ilde hayata geçirilecek. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, sistem sayesinde tüketiciler, satın aldıkları ürünlerin ambalajlarını belirlenen iade noktalarına bırakarak depozito bedellerini geri alabilecek.
İade işlemleri, DOA mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilecek. Tüketiciler, iade makinelerine bıraktıkları ambalajların karşılığında e-cüzdanlarına yatan depozito bedellerini restoran ve marketlerde kullanabilecek ya da banka hesaplarına aktarabilecek.
Depozito sistemi nasıl çalışacak?
Depozito Yönetim Sistemi, belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ambalajların, tüketim sonrası iade edilmesini ve bedelin geri ödenmesini esas alıyor. Bu uygulama, ambalaj atıklarının kaynağında ayrıştırılmasını ve geri dönüşüm oranlarının artırılmasını hedefliyor.
- DOA Mobil Uygulaması: Tüketiciler, Android ve iOS cihazlarına ücretsiz olarak indirebilecekleri DOA uygulaması aracılığıyla depozito iadelerini kolayca gerçekleştirebilecek.
- E-Cüzdan ve Banka Entegrasyonu: Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısıyla entegre çalışan sistemde, e-cüzdan bakiyesi banka hesaplarına havale edilebilecek veya anlaşmalı ödeme noktalarında kullanılabilecek.
- Depozito İadesi: Cam, plastik ve alüminyum gibi tek kullanımlık ambalajlar için iade makinelerine bırakılan her ambalajın bedeli, tüketicinin hesabına aktarılacak.
Pilot uygulama Sakarya’da başlatıldı
Depozito iade sistemi, ilk olarak Sakarya’da pilot uygulama olarak başlatıldı. 2025 yılı sonuna kadar tüm il ve ilçelerde yaygınlaştırılması planlanan bu sistem, hem çevreye hem de ekonomiye önemli katkılar sağlayacak.
DOA’nın hedefleri ve beklenen kazançlar
Bakanlığın açıklamasına göre, depozito sistemiyle yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalajın geri kazanımı hedefleniyor. Uygulama sayesinde Türkiye ekonomisine yıllık 520 milyon avro değerinde katma değer sağlanması bekleniyor.
Sistem, karbon emisyonlarının azaltılması, doğal kaynakların korunması ve enerji tasarrufu sağlanması gibi çevresel faydaların yanı sıra, döngüsel ekonomi modeline geçiş için de kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Hangi ambalajlar depozito kapsamında?
Depozito sistemine dahil edilen ambalajlar, 0,1 litre ile 3 litre arasındaki cam, plastik ve alüminyum malzemelerden oluşuyor. 1 Ağustos 2023’ten bu yana 22 milyar adet içecek ambalajı üzerlerine depozito logosu eklenerek piyasaya sürüldü. Üzerinde "Depozito" logosu bulunan bu ambalajlar, iade edildiğinde tüketicilere depozito bedelini geri kazandıracak.
Çevreye ve ekonomiye çifte katkı
Türkiye’nin geniş coğrafyasında uygulanacak olan depozito sistemi, çevre dostu politikaların yaygınlaştırılmasına ve geri dönüşüm bilincinin artırılmasına önemli bir katkı sağlayacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın liderliğinde yürütülen bu proje, aynı zamanda ülke ekonomisine sürdürülebilir bir gelir kaynağı yaratmayı hedefliyor.
Destekleyen kurumlar ve işbirlikleri
Depozito Yönetim Sistemi’nin yürütülmesinde, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) iş birliği yapıyor.
Depozito sistemi, sürdürülebilir bir çevre hedefiyle hayata geçirilen en kapsamlı projelerden biri olarak dikkat çekiyor. Çevre bilincinin artırılmasının yanı sıra, ekonomik kazanç sağlayan bu sistemin önümüzdeki yıllarda yaygın bir şekilde benimsenmesi bekleniyor.